٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٢ - ميراث غير مسلمان آیت الله سيدمحمود هاشمى شاهرودى

كافر نيز مى‌شود. اين اطلاق مبتنى بر آن است كه مراد امام از عبارت «لايرث أهل ملة» اين باشد كه اهل هيچ دينى از اهل دين ديگر ارث نمى‌برد، اطلاق اين كلام شامل ارث مسلمان از كافر نيز مى‌شود. در حاشيه وسائل الشيعه نيز آمده است كه عبارت در اصل مصدر يعنى در قرب الاسناد اين گونه است: «لايرث أهل ملّةٍ ملةً». اگر چنان معنايى از كلام امام فهميده شود يا اگر عبارت چنان باشد كه در حاشيه وسايل آمده است، در اين صورت اطلاق روايت تمام است اما اين اطلاق قابل تقييد است با روايات گذشته كه تصريح دارند بر ارث بردن مسلمان از كافر.

ب) رواياتى كه ادعا شده به صراحت مخالف روايات ارث مسلمان از كافر مى‌باشند عبارتند از:

١. معتبره جميل و محمد بن حمران از امام صادق(ع) درباره شوهر مسلمان و همسر يهودى يا نصرانى او، امام فرمود: لايتوارثان. (٤٤)

اگر چه اين روايت در پاسخ سهالى در خصوص زوج مسلمان و زوجه كافر آمده است، اما تعبيرى كه در پاسخ امام(ع) آمده است، نفى توارث از طرفين است. بنابراين، اين روايت همانند روايت پيشين حنان خواهد بود.

٢. روايت حنان از امّى صيرفى ـ يا با يك نفر واسطه از امّى صيرفى ـ از عبدالملك بن عمير قبطى از اميرالمهمنين(ع) :

إنه قال للنصراني الذي أسلمت زوجته: بضعها في يدك و لاميراث بينكما؛

اميرالمهمنين(ع) به مردى نصرانى كه همسر او مسلمان شده بود، فرمود: حق زناشويى با او را دارى اما ميان شما ميراثى وجود ندارد.» (٤٥)

اين روايت علاوه بر ضعف سند آن، باز به قرينه روايات صريح گذشته، قابل حمل است بر ميراث طرفينى دوجانبه نه ميراث يك طرفه.


(٤٤) همان، ص ١٧، ح ٢١.
(٤٥) همان، ح ٢٢.