فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٧٣ - نگاه فقهى ملااحمد نراقى به اسراف محمد رحمانى
بنا به دلالت اين آيه، اسراف نه تنها حرام بلكه از گناهان كبيره است؛ زيرا بسيارى از فقها فرمودهاند: يكى از نشانههاى گناه كبيره وعده بر عذاب در قرآن يا روايات است.
صاحب عروه در مقام تعريف گناه كبيره مىنويسد:
گناه كبيره گناهى است كه آيه يا روايتى دلالت كند بر كبيره بودن آن... و يا در كتاب يا سنت بر مرتكب آن با صراحت يا ضمنى وعده عذاب داده شود. (٢٤)
اين عبارت سيد را همه حاشيه نويسان پذيرفته و بر آن حاشيه نزدهاند.
بنابراين در دلالت آيه بر حرمت بلكه كبيره بودن اسراف جاى بحث نيست. اما نسبت به اطلاق دور نيست گفته شود: آيه اطلاق دارد و هر آنچه مصداق اسراف باشد مورد دلالت آيه خواهد بود. افزون بر اطلاق، «مسرفين» جمع و داراى الف و لام است و در دانش اصول يكى از الفاظ دال بر عموم جمع همراه با الف و لام است به ويژه اين مطلب با ادات تأكيد «إن» و ضمير جمع «هم» در قبل و بعد مورد تأكيد واقع شده است.
پس آيه دلالت دارد بر حرمت هر نوع اسراف، چه در مورد خوراكى، آشاميدنى، مسكن، لباس، تزيين و امور ديگر.
آيه دوم:از جمله آياتى كه مورد استدلال محقق نراقى واقع شده آياتى است كه اسراف متعلق نهى واقع شده از جمله:
{يَآ بَنِي آدَمَ خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مِسْجِدٍ وَ كُلوُا وَ اشْرَبوُا وَ لاَ تُسْرِفُوا إِنَّهُ لاَيُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ } ؛ (٢٥)
اى فرزندان آدم، زينت خود را هنگام رفتن به مسجد با خود برداريد.
[از نعمتهاى الهى]بخوريد و بياشاميد ولى اسراف نكنيد كه خداوند مسرفان را دوست ندارد.
آيات با اين مضمون متعدند. دلالت آيه با دو تقريب، بر حرمت اسراف ممكن است:
(٢٤) عروةالوثقى، ج ١، ص ٨٠٠
(٢٥) اعراف، آيه ٣١