شيخ طوسى مى گويد: «سخن امام كه فرمود: هم على مواريثهم، به اين معنا است كه ايشان بر سهم خود از ميراث هستند، در حالى كه ما روشن كرديم كه هرگاه ورثه مسلمان و كافر باشند، ميراث به مسلمان تعلق مى‌گيرد نه به كافر. اگر معناى ظاهر اين حديث را بپذيريم بايد آن را حمل بر تقيه كرد.» (٧٥)

صاحب وسايل بعد از نقل حديث و نقل سخن شيخ طوسى، مى گويد:«احتمال مى رود كه «واو» در عبارت «و أولاد غير مسلمين» به معناى «أو» باشد يعنى فرزندان كافر از او ارث مى برند چه مسلمان باشند و چه كافر و اين فرض كه بعضى از فرزندان كافر، مسلمان و برخى ديگر كافر باشند، مراد حديث نيست.» (٧٦)

سخن صاحب وسايل، اولاً، خلاف صراحت حديث است كه ناظر به فرض اختلاط و وجود دو صنف كافر و مسلمان در ورثه مى باشد؛ زيرا فقط اين فرض است كه نياز به سهال و آگاهى از حكم آن دارد. ثانياً، اگر «واو» هم به معناى «أو» باشد ـ چنان كه اگر تصريح به «أو» مى شد ـ باز اطلاق حديث صورت اختلاط ورثه را در بر مى‌گيرد، اگر فرض نشود كه «أو» براى بيان اين ترديد است كه همه فرزندان مورّث كافر، مسلمان باشند يا همه آنان كافر باشند، چرا كه روشن است كه بيان چنين ترديدى نياز به لفظ ديگرى دارد كه بر اين معنا دلالت كند.

اما سخن شيخ طوسى كه عبارت «هم على ميراثهم» را اين گونه معنا كرد كه «هريك از ورثه سهمى را كه شرعاً مستحق آن است مى برد.» تناسبى با سهال سائل ندارد و پاسخ سهال او نيست؛ زيرا در روايت، از آن چه ورثه شرعاً استحقاق آن را دارند سهال شده بود و امام بايد حكم شرعى را بيان مى كرد كه فقط فرزندان مسلمان استحقاق ميراث را دارند نه فرزندان كافر، نه اين كه بگويد: «انهم على ما يستحقّونه شرعاً» يعنى آن چه را شرعاً مستحق آن مى باشند از آن ايشان است. بر همگان واضح است كه اين جمله همانند يك

(٧٥)تهذيب، ج ٩، ص ٣٧١، ذيل حديث ١٣٢٧.
(٧٦) وسائل الشيعه، ج ٢٦، ص ٢٥، ب ٥ از ابواب موانع الارث، ذيل حديث ٢.