ختنه كننده اطفال، چنانچه از حد تجاوز كند ضامن است هر چند متخصص باشد و اگر از حد تجاوزنكند و ختنه موجب مردن شود آيا ضامن است يا نه؟ اقوا بلكه اشبه عدم ضمان است. (٤٧)

٨. ديگر از مواردى كه اسراف موضوع ضمان است، موردى است كه امين در مورد امانت اسراف و تجاوز از حد كند؛ مانند تصرفات پدر يا جد يا وصى در اموال يتيم و نيز ماننداسراف عامل مضاربه و ديگر امين‌ها؛ مانند مستأجر، مستعير، ودعى، ملتقط نسبت به مال مورد اجاره و عاريه و وديعه و مال پيدا شده كه اگر اسراف و تجاوز از حد كنند ضامنند.

٩. موارد حكم وضعى ضمان در مورد اسراف به اين موارد اختصاص ندارد. طرح همه موارد ديگر خارج از حوصله اين نوشته است.

در پايان، يك مورد ديگر كه اين روزها مسأله روز و مورد ابتلاى جامعه است مطرح و اين بخش را به پايان مى‌بريم و آن اسراف در آب و برق و همانند آن است. سهال و جوابى از حضرت امام در اين مورد چنين است:

سهال: زياده روى در مصرف آب و برق در صورتى كه موجب كمبودهايى در سطح عمومى شود چه حكمى دارد به خصوص كه دولت اسلامى بر صرفه جويى تأكيد نموده است؟

جواب: زياده روى به نحو غير متعارف حرام است و چنانچه موجب اتلاف و ضرر باشد موجب ضمان است. (٤٨)

موارد استثنا

مطلب ديگرى كه در لابه‌لاى مباحث گذشته به اجمال مورد اشاره قرار گرفت اين

(٤٧) همان، ص ٥٠٥، مسأله ٥
(٤٨) استفتائات، ج ٢، ص ٢٦١