است كه در بعضى از فتاوا و روايات ديده مى‌شود كه اسراف در بعضى از موارد حرام دانسته نشده، مانند بوى خوش، آنچه براى سلامتى بدن مفيد باشد، حج، عمره، وضو و... .

آيا اسراف در اين موارد خروج موضوعى دارد يا حكمى؟ يعنى آيا با اين كه اسراف صادق است حرام نيست يا اين كه در اين موارد اسراف اصطلاحى و فقهى صادق نيست و خروج موضوعى است؟

ظاهر كلام بعضى از فقها اين است كه خروج حكمى است، ليكن به لسان نفى موضوع بيان شده؛ مانند «لاشك لكثير الشك» كه نفى حكم شك، با لسان نفى موضوع است.

محقق نراقى در اين رابطه دو بيان دارد. ايشان پس از فراگير دانستن حرمت اسراف، در مقام پاسخ از موارد خروج مى‌نويسد:

اوّلاً، مواردى در بعضى از اخبار آمده است كه اسراف در آنها حرام شمرده نشده؛ مانند بوى خوش، وضو، حج، عمره، مأكولات و مشروبات. مراد اين روايات نفى حرمت نيست به گونه‌اى كه اگر كسى در و ديوار خانه‌اش را گلاب پاشى كند يا در و ديوار خانه‌اش را با مشك و عنبر پر كند هر چند فقير باشد اسراف و حرام نباشد و نيز مقصود اين نيست كه روشن كردن چراغ‌ها در روز روشن جايز است.

بلكه منظور از نفى اسراف در اين موارد اين است كه كثرت بوى خوش و همانند آن مطلوب و تجاوز از حد فى الجمله (مختصرى) بخشيده شده است.

شاهد اين مطلب آن است كه در برخى روايات آمده كه اسراف در مأكولات و مشروبات از آن جهت كه ضايع نمى‌شود و خورده مى‌شود جايز است.

ايشان پس از جواب اول مى‌فرمايد:

اگر بپذيريم كه اسراف در اين موارد جايز است بايد بگوييم: روايات دال بر اين مطلب به منزله مخصص است و اين موارد را از عموم حرمت اسراف استثنا مى‌كند.