روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٩١٤ - روزشمار جنگ پنجشنبه ٢٠ شهریور ١٣٥٩ ١ ذی القعده ١٤٠٠ ١١ سپتامبر ١٩٨٠
١
درپی تحرکات وسیع عراق و نقل وانتقال نیرو و تجهیزات زرهی و عملیات مهندسی رزمی در چند روز گذشته در مناطق مرزی خوزستان، به ویژه در منطقه سوسنگرد و بستان، «ساعت ١٦:٣٠ دقیقه امروز، پاسگاه های طاوسیه، صفریه، دویرج و رشیده از گروهان بستان هنگ سوسنگرد مورد هجوم ناگهانی ارتش بعث عراق قرار گرفت که با درخواست کمک ازسوی این هنگ، بلافاصله در ساعت ١٧:٥٥ دقیقه، نیروهای کمکی ازسوی ژاندارمری خوزستان به محل اعزام شدند، ولی تاکنون از پشتیبانی هوایی و زمینی درخواستی هیچ گونه خبری نشده است.»
در منطقة چاه نفت شماره ٦٠ و پاسگاه طلائیة قدیم نیز در ساعت ١١:٣٠ دقیقه امروز، تعداد ٦ دستگاه وسیلة موتوری و زرهی همراه ٧٠ نظامی عراقی به طرف چاه شماره ٦٠ حرکت کرده و وارد خاک ایران شدند که افراد ژاندارمری و نیروهای مستقر در پاسگاه طلائیة قدیم بلافاصله با ادوات زرهی به سمت آنان رفته و پس از نیم ساعت درگیری با سلاح های سبک، آنان را وادار به ترک خاک ایران کردند.[١] بنا به همین گزارش، «ساختمان پاسگاه های صفریه و دویرج ایران منهدم شده و از تعداد تلفات پرسنل ژاندارمری اطلاعی در دست نیست و مأمورین ژاندارمری تاکنون موفق شده اند ٣ دستگاه تانک دشمن را منهدم سازند.» این گزارش افزوده است که پاسگاه های مزبور مسلماً قادر به دفاع در مقابل حملات زرهی نیستند.[٢]
دراین حال، به دلیل وخامت اوضاع در مناطق مرزی خوزستان، «نیروی زمینی ارتش در ساعت ٢٤ امروز، به یگان های لشکر٩٢ زرهی دستور داد که کلیة یگان های لشکر آماده باشند و طبق طرح پدافندی موجود، به مناطق عملیاتی تغییر مکان دهند و مواضع پدافندی را در امتداد خط مرز اشغال نمایند.»[٣]-[٤]ناحیة ژاندارمری خوزستان نیز مجدداً نقاط مورد ادعای عراق را به فرماندهی لشکر٩٢ زرهی گوشزد کرد و باتوجه به کمبود سلاح های سنگین و زرهی در پاسگاه های مرزی مورد ادعای عراق، در بارة تصرف این پاسگاه ها توسط عراق هشدار داد.[٥]دراین زمینه، گزارش رسیده از غرب کشور حاکی است:
[١] سند شماره ٣٤٧٦٥٤ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از هنگ سوسنگرد به تهران - ف - ژاجا (رکن٣ - دایره عملیات)، ٢٠/٦/١٣٥٩؛ و - سند شماره ٣٧٥ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش استانداری خوزستان، ٢٠/٦/١٣٥٩، ص٣، برابرگزارش هنگ ژاندارمری سوسنگرد مستند به اعلام گروهان هوزگان و مأموران مستقر در چاه نفت شماره ٦٠ و پاسگاه طلائیه قدیم.
[٢] سند شماره ٤٢٤ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ژاجا (رکن سوم - مرکز فرماندهی) به دفتر ریاست جمهوری و وزارت کشور و سماجا و وزارت امور خارجه، ٢٥/٦/١٣٥٩.
[٣] اما این نیروها، تنها در مناطق مرزی اهواز، سوسنگرد و بستان مستقر شدند و در مناطق مرزی آبادان و خرمشهر بجز نیروهای اندک ژاندارمری، تکاوران نیروی دریایی و نیروهای سپاه آبادان و خرمشهر، نیروهای زمینی ارتش استقرار نداشتند. ضمناً باوجود حتمی بودن حملة همه جانبة عراق، به رغم تذکرات و گزارش های مکرر مسئولان سپاه آبادان و خرمشهر- از حدود هفت ماه پیش از این- مبنی بر آمادگی عراق برای حمله به مرزهای ایران، پالایشگاه آبادان همچنان به کار و فعالیت خود مشغول بود و هیچ کدام از مسئولان استان و کشور، به ویژه آقای استاندار وقت، در فکر خالی کردن تانک های عظیم سوخت آن نبودند. گمرک خرمشهر نیز دچار همین بی توجهی بود؛ چراکه باوجود لبریزبودن انبارها و محوطة گمرک از انواع و اقسام اجناس گران قیمت، ازجمله سه هزار اتومبیل تویوتا و مواد اولیه و لوازم یدکی کارخانه های داخلی، همچنان پروپیمان باقی ماند تا اینکه عراق به خرمشهر حمله کرد و تقریباً اغلب وسایل موجود در آن نابود شد؛ همچنان که پالایشگاه آبادان، ماه ها در آتش بیداد دشمن، شعله ور بود. (سند شماره ١٥٥٩ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش عملیات، نعمت الله سلیمانی خواه.)
[٤] سند شماره ٢٩٧٧٦٧ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از لشکر٩٢ زرهی (رکن سوم) به گیرندگان (کلیه یگان های لشکر و ارکان ستاد لشکر)، ٢٠/٦/١٣٥٩، برابر امریه نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران.
[٥] سند شماره ٢٩٧٧٦٧ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ناحیه ژاندارمری خوزستان (رکن سوم) به فرماندهی لشکر٩٢ زرهی خوزستان، ٢٠/٦/١٣٥٩.