تنش و سردی در روابط و مناسبات سیاسی ایران و انگلستان بازهم شدت بیشتری یافته است. مقامات رسمی دولت انگلیس که تا دو روز پیش، هیچ واکنشی درمورد نامه نخست وزیر ایران در پاسخ به نامه تبریک نخست وزیر انگلیس نشان نداده بودند،[١]باتوجه به رأی دادگاه های انگلستان درباره اخراج دانشجویان ایرانی محاکمه شده در این کشور، امروز درمورد بستن سفارت خود در تهران سخن گفتند. دراین باره، گزارش رادیو لندن حاکی است: «امروز وزارت خارجه بریتانیا اعلام کرد که کارمندان سفارتخانه خود را از تهران فراخوانده است. اعلام فراخواندن دیپلمات های بریتانیا از ایران به دنبال تصمیم وزیر کشور بریتانیا مبنی بر آن بود که ٣ تن از دانشجویان ایرانی باید به ایران بازگردند.» براساس این گزارش: «از میان ٥٣ دیپلمات انگلیس که در تهران به سر می بردند، ٣ نفر از آنها با هواپیما به انگلستان مراجعت کرده اند و نفر چهارم در سفارت سوئد در تهران خواهد ماند. سفارت سوئد موافقت کرده است که مسئولیت حفاظت از منافع بریتانیا و وظایف کنسولی این کشور را به عهده گیرد. ... تصمیم اخیر وزارت خارجه بریتانیا به دنبال تیرگی تدریجی روابط میان دو کشور، اعلام گردید. یک سخنگو [ی وزارت خارجه انگلستان] اظهار داشت که اظهارات اخیر مقامات ایران در اخذ این تصمیم مؤثر بوده است. اخیراً محمدعلی رجایی نخست وزیر ایران ضمن حمله شدیدی علیه بریتانیا اعلام کرده بود که دولت بریتانیا در روش خود نسبت به انقلاب اسلامی ایران تجدیدنظر نماید و از ایذا و اذیت دانشجویان ایرانی که به دنبال تظاهرات دربرابر سفارت امریکا در لندن دستگیر شده اند دست بردارد. وزیر کشور امروز حکم اخراج ٣ تن از دانشجویان مزبور را از انگلستان امضا کرد. پیشنهاد اخراج ٢١ تن دیگر از دانشجویان به وزارت کشور ارائه شده است و انتظار می رود که وزیر کشور حکم اخراج این عده را نیز صادر نماید. ...»[٢]

همچنین، به گزارش رویتر: «دولت انگلستان ادعا کرد: از بیم آنکه دیپلمات های آن کشور در تهران، احتمالاً به عنوان گروگان گرفته نشوند [امروز] مبادرت به بستن سفارت خود در ایران کرده است. داگلاس هرد همچنین مدعی شد: مقامات رسمی ایران به بهانه نادرست بدرفتاری با دانشجویان بازداشت شده ایرانی قبلاً تهدیداتی کرده بودند. هرد گفت ما تصور می کنیم مخاطرات ناشی از باقی ماندن چهار دیپلمات دیگر انگلیسی در ایران، بسیار عظیم است. ...»[٣]

اما یکی دیگر از موارد اختلاف و تشدید بحران در روابط ایران و انگلستان، ماجرای خودداری دولت انگلیس از تحویل ناو ٢٠ هزار تنی خارک به ایران است. گزارش رادیو لندن دراین مورد حاکی است: «دولت ایران برای تحویل گرفتن ناو ٢٠ هزار تنی، دولت بریتانیا را به دادگاه عالی که عقیده بر آن است که تا یک هفته دیگر تشکیل می گردد، احضار خواهد کرد. ناو مزبور که خارک نامیده شده است توسط شرکت کشتی سازی بریتانیایی سوآن هانتر به قیمت ٢٠ میلیون لیره استرلینگ ساخته شده است و درحال حاضر در بندر نیوکاسل واقع در

[١] روزنامه جمهوری اسلامی، ١٦/٦/١٣٥٩، ص١٤، به نقل از خبرگزاری پارس، به نقل از فرانس پرس از لندن.

[٢] خبرگزاری پارس، نشریه گزارش های ویژه، شماره ١٧٥، تاریخ ١٩/٦/١٣٥٩، صص١٧ و ١٨، رادیو لندن (فارسی)، ساعت ٢٠:٤٥ ١٨/٦/١٣٥٩.

[٣] روزنامه جمهوری اسلامی، ١٩/٦/١٣٥٩، ص٢٠، به نقل از خبرگزاری پارس، به نقل از رویتر.