روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٨٤٥ - روزشمار جنگ دوشنبه ١٧ شهریور ١٣٥٩ ٢٨ شوال ١٤٠٠ ٨ سپتامبر ١٩٨٠
١
مراسم امروز میدان شهدا و سخنرانی بنی صدر و وقایع قبل و پس از آن، که علامتی از افزایش رویارویی جناحی حکومتی محسوب می شد، در روزنامه های دو جناح حاکم بر نظام و نیز در برخی رسانه های گروهی غربی بازتاب چشمگیری داشته است که از عمق اختلافات دو جناح و رشد و جبهه گیری در مقابل یکدیگر حکایت می کند.
روزنامة جمهوری اسلامی، ارگان حزب جمهوری اسلامی، در مطلبی تحت عنوان "در حاشیه گردهمایی" نوشت: «بعد از پایان سخنرانی آقای بنی صدر، گروه هایی از مردم، آرام به طرف مقصد خود در حرکت بودند. گروهی معدود در میدان شهدا شروع به دادن شعارهای تفرقه انگیز با صدای بلند و تکرار آنها کردند. این مسئله باعث شد که مردم مسلمان که جهت فقط وحدت در مقابل دشمنان انقلاب اسلامی راهی میدان شهدا شده بودند، جهت پاسخ گویی به شعار انحرافی و تفرقه افکن این عده... که از اول نیز چنین قصدی داشتند و [می خواستند] باتوجه به جوی که با سخنان آقای بنی صدر که در محیط ایجاد شده بود [چنین اوضاعی را] به پای گروهی خاص بگذارند، با شعار "منافق حیاکن - بنی صدر را رها کن"، "حزب فقط حزب الله، جنبشی ضدالله"، به پاسخ گویی برخاستند و در مدتی کوتاه دامنه این شعارها به تمام خیابان ها کشیده شد. در میدان، مقابل جایگاه به علت رودررو قرارگرفتن گروه ها، درگیری هایی به وجود آمد که با دخالت مردم و برادران پاسدار شدت پیدا نکرده و مردم از میدان عازم مسیرهای خود شدند، ولی چون دامنة موضوع به خیابان ها کشیده شده بود، تظاهرات گروه های مختلف، با شعارهای مختص به خود ادامه پیدا کرد و در بعضی نقاط (من جمله خیابان مجاهدین) گروه ها راه را به یکدیگر می بستند که این باعث به وجودآمدن درگیری هایی جزئی گردید.»[١]
روزنامة انقلاب اسلامی، ارگان رسمی وابسته به جناح بنی صدر نیز در بخشی از مطلب خود تحت عنوان "در حاشیه تظاهرات ١٧ شهریور در میدان هفده شهریور" چنین نوشته است: «... از نکات قابل توجه اینکه دیشب و امروز [١٨/٦/١٣٥٩] رادیو تلویزیون در اخبار خود به جای پرداختن به نکات مهم و اساسی بیانات رئیس جمهور، بیشتر به توضیح چگونگی برگزاری مراسم مثل خواندن سرود، پیام ها، هیاهوی مردم و... پرداخت. البته باتوجه به اینکه در خلاصة اخبار دیشب [١٧/٦/١٣٥٩] تلویزیون حتی یک کلمه ای هم از تظاهرات میلیونی مردم در بعدازظهر دیروز [هفده شهریور] نگفت.»[٢]
این روزنامه همچنین در بخش وقایع اتفاقیة خود دربارة برخی وقایع قبل از شروع مراسم نوشت: «... حدود ساعت ٢ که عده ای از صحبت های امام جمعة تهران از بهشت زهرا دائر بر احتمال آشوب در اجتماع مردمی عصر و اطلاعیة روابط عمومی سپاه پاسداران مطلع شده بودند، گروهی دویست سیصد نفری وارد میدان [شهدا] شدند و به اصرار در مقابل جایگاه قرار گرفتند و مدعی بودند برای مقابله با آشوبگران احتمالی آمده اند و جالب اینکه تا آخر مراسم و سخنرانی رئیس جمهوری تشنج و آشوب در اطراف جایگاه از همان منطقه ای برمی خاست که این "حافظین امن" در آنجا مستقر شده بودند.»[٣]
[١] روزنامه جمهوری اسلامی، ١٨/٦/١٣٥٩، ص٢.
[٢] روزنامه انقلاب اسلامی، ١٨/٦/١٣٥٩، ص١٢.
[٣] همان.