تمامی ادارات به علت عدم پرداخت حقوق کارمندان به حالت تعطیل درآمده بود. مدارس امتحانات شهریورماه خود را به تعویق انداخته بودند. فرماندار استعفا داده بود و امور شهر توسط شهردار، معاون فرماندار و یک شورای شهری اداره می شد. هیچ ترددی در سطح شهر دیده نمی شد. تمامی مغازه ها بسته بودند. جز خانواده های فقیری که در شهر باقی مانده بود، بقیه ساکنین مهاباد به تبریز، ارومیه و دیگر شهرهای اطراف مهاجرت کرده بودند.

مورخه ٢٦/٦/٥٩، پاک سازی شهر توسط ستون اعزامی از ارومیه همچنان ادامه داشت. واحدهای نظامی از زمان ورود به مهاباد چند نقطه مهم ازجمله ساختمان صداوسیما، استادیوم ورزشی، محل سابق گروهان ژاندارمری (یکی از دفاتر حزب منحله دمکرات)، سازمان پیشاهنگی و باشگاه افسران را از اشغال دشمن خارج نمود و خود در آنها مستقر شدند. پس از آن، نوبت پاک سازی سازمان های مهم شهر مانند آب و برق، فرمانداری، آموزش وپرورش و سیلو بود. در این زمان سپاهیان اسلام، علاوه بر اجرای عملیات پاک سازی شهر، با صدور اطلاعیه ها و اعلامیه هایی به گروه های ضدانقلاب اخطار کردند که هرچه زودتر اسلحه های خود را تحویل دهند و تسلیم شوند، در غیر این صورت به شدت سرکوب خواهند شد.

با استقرار نیروهای جمهوری اسلامی در مواضع متصرفه، کسب موفقیت در امر پاک سازی شهر و پیشروی به سوی مواضع جدید، دشمن با واردکردن نیروهای جنبش مقاومت خود در میدان نبرد، برای مقابله با آنها به سختی وارد عمل شد. درگیری میان ضدانقلابیون و رزمندگان اسلام در شهر به شدت ادامه داشت. حملات گروه ها برای بازپس گیری مواضع ازدست رفته بدون وقفه در جریان بود. با همت والا و عزم راسخ دلیرمردان سپاه اسلام، شهر مهاباد از وجود گروه های مسلح غیرقانونی پاک شد. دشمن شکست خورده به نقاط اطراف شهر متواری گردید و برای به تسلیم کشاندن رزمندگان اسلام، حملات خود را روی پادگان شهر متمرکز نمود. به همین دلیل، پاک سازی شهر به راحتی صورت نگرفت. هر دو هفته یک بار، ستونی از ارومیه برای برقراری آرامش و تثبیت امنیت به مهاباد اعزام می شد.

ب) عادی سازی اوضاع شهر پس از پاک سازی:

پس از پاک سازی شهر، برقراری امنیت اهمیت ویژه ای یافت. جهت عادی سازی اوضاع شهر و اجرای طرح های عمرانی، ازسوی رزمندگان اسلامی اقداماتی پیش بینی و اجرا شد. در این راستا و در مرحله اول، طی اطلاعیه ای از کلیه مردم مسلمان و متعهد مهاباد دعوت شد تا برای برقراری انتظامات و جلوگیری از دزدی و تخریب اماکن دولتی، همکاری لازم را با نیروهای نظامی و انتظامی جمهوری اسلامی به عمل آورند. ارزاق و سوخت (به صورت رایگان) همچنین کمک های مردمی در میان اهالی شهر تقسیم شد. حقوق معوقه و مزایای کلیه کارمندان ادارات مهاباد توسط هیئت پاک سازی استان آذربایجان غربی مورد تأیید قرار گرفت و به آنها پرداخت گردید. با کمک پزشکان تیپ ارتش در مهاباد، یک واحد بهداری برای پاسخ گویی به نیازهای مردم در کنار پادگان تأسیس شد. سازمان ها و ارگان های دولتی که به دلیل نفوذ ضدانقلابیون به حال تعطیل درآمده بود، با دعوت فرماندار فعالیت خود را از سر گرفتند. مسائل فرهنگی، ارشادی و تبلیغاتی در جلسه ای با حضور فرماندار و نمایندگان روحانیت شهرستان مهاباد، ارگان های انقلابی، نماینده دفتر تبلیغات حضرت امام(ره) اعزامی از قم و سرپرست صداوسیمای جمهوری اسلامی مرکز مهاباد مورد بحث و بررسی قرار گرفت. دراین رابطه، تعدادی کتاب و پوستر در شهر توضیح [توزیع] شد. (در این زمان چیزی درحدود ١٢ هزار جلد کتاب توسط مردم خریداری شد) با استقرار امنیت در شهر و آغاز روال عادی فعالیت های روزمره در مهاباد، آن عده از اهالی که به دیگر شهرها مهاجرت کرده بودند به موطن خود مراجعت نمودند. حرکت های اقتصادی و عمرانی با اجرای طرح های بزرگ و اساسی آغاز شد. رزمندگان اسلام در راستای ایجاد امنیت در منطقه و کنترل اوضاع، طرحی با نام طرح ایمن سازی والفتح اجرا نمودند که براساس آن ٣٠ پایگاه در شهر مهاباد ایجاد گردید.»[١]

[١] مصطفی ایزدی، تاریخ بیست ساله پاسداری از انقلاب اسلامی (ضدانقلاب و ضدانقلابیون)، تهران: دانشگاه امام حسین(ع)، دانشکده فرماندهی و ستاد، ١٣٨٦، ج٤، ص١٧٢، (آزادسازی مهاباد).