لغو یک جانبه قرارداد مرزی ١٩٧٥ ازسوی عراق و ادعای حاکمیت کامل این کشور بر اروندرود، نقطه آغازی برای مناقشه ها و درگیری های تازه میان قوای زمینی و دریایی ایران و عراق در منطقه آبی اروندرود یا شط العرب و دهانه فاو و خلیج فارس است. دراین زمینه، رژیم عراق بازهم پیش قدم بوده است؛ چنان که امروز «خبرگزاری عراق اعلام کرد کشتی هایی که بر روی شط العرب رفت وآمد می کنند از این پس ملزم هستند پرچم عراق را بر بالای خود به اهتزاز درآورند. "ریاض محمود سامی"، رئیس بخش امور قانونی وزارت امور خارجه عراق، دراین زمینه اعلام کرد: لغو قرارداد ١٩٧٥ الجزایر ازجانب عراق به این کشور اجازه می دهد که با قدرت تمام در شط العرب حکم کند. خبرگزاری عراق سپس به نقل از یک مسئول عراقی اضافه کرد کشتی هایی که بر روی شط العرب تردد می کنند باید از این پس حق عبور خود را به مقامات عراقی پرداخت کنند.»[١] خبرگزاری عراق همچنین اعلام کرد: «به دنبال دستور دولت عراق مبنی بر لزوم عبور کشتی ها از شط العرب با پرچم عراق، امروز یک کشتی ژاپنی به عنوان نخستین کشتی خارجی از این دستور پیروی کرد. کشتی ژاپنی به هنگام عبور از شط العرب و ورود به بندر بصره، از پرچم عراق استفاده کرد.» این خبرگزاری افزود: «یک قایق گشتی ایرانی کشتی ژاپنی را متوقف کرده و دستور داد پرچم عراق را فرود آورد، اما زمانی که مأمور عراقی در این کشتی از اجرای دستور خودداری کرد، قایق ایرانی عقب نشینی کرد.»[٢] بااین حال، امروز یک سخنگوی نظامی وزارت دفاع عراق اعلام کرد که «در ساعت ٨ صبح دیروز [٢٦/٦/١٣٥٩]، یک نفتکش عراقی به نام الخالده در شط العرب مورد اصابت گلوله های سلاح های سبک منطقه محمره [خرمشهر] قرار گرفت.»[٣] در گزارش دیگری همچنین از قول سخنگوی مزبور عراقی آمده است: «در ساعت ١٩ همان روز [٢٦/٦/١٣٥٩]، توپخانه دشمن جزیره ام الرصاص در بصره را گلوله باران کرد و نیروهای ما متقابلاً پاسخ دادند.»[٤]

از سوی دیگر، بااینکه «سرگرد درگاهی، آجودان تیمسار فلاحی [جانشین] رئیس ستاد مشترک ارتش، عمل تلافی جویانه ایران را درمورد جلوگیری از ورود کشتی های تجارتی عراق به شط العرب شدیداً تکذیب کرد، یک مقام آگاه در فرمانداری خرمشهر اعلام کرد به دنبال اعلام لغو قرارداد ١٩٧٥ الجزایر ازسوی صدام حسین، مرزداران دریایی عراق امروز از حرکت یک کشتی تجارتی ایران در دهانه شط العرب جلوگیری کردند. این مقام افزود: مزدوران عراقی به ناخدای کشتی اعلام کرده اند که کشتی های تجارتی ایران باید با پرچم عراق از دهانه خارج شوند. این مقام یادآور شد به دنبال این تصمیم، دولت جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک عمل تلافی جویانه متقابلاً از ورود کشتی های تجارتی عراق به شط العرب جلوگیری کردند. این مقام همچنین گفت: مراتب به اطلاع ریاست جمهوری و مقامات کشوری جمهوری اسلامی ایران رسید و قرار است در جلسه کمیسیون امنیت ملی رسیدگی شود.» بنا به این گزارش، «درحال حاضر، تنها ناوچه های نظامی ایران و عراق در شط العرب تردد می کنند.»[٥]

[١] خبرگزاری پارس، نشریه گزارش های ویژه، شماره ١٨٥، تاریخ ٢٩/٦/١٣٥٩، ص٦، بغداد - خبرگزاری فرانسه، ٢٨/٦/١٣٥٩، به نقل از خبرگزاری عراق، ٢٧/٦/١٣٥٩.

[٢] همان، ص١، به نقل از خبرگزاری فرانسه از بغداد، ٢٨/٦/١٣٥٩، بغداد - خبرگزاری عراق؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش های ویژه، شماره ١٨٥، تاریخ ٢٩/٦/١٣٥٩، ص٤٠، بخش عربی رادیو لندن، ساعت ١٧:٣٠، ٢٨/٦/١٣٥٩؛ و - روزنامه کیهان، ٢٩/٦/١٣٥٩، ص١٨، به نقل از خبرگزاری فرانسه از بغداد.

[٣] خبرگزاری پارس، نشریه گزارش های ویژه، شماره ١٨٤، تاریخ ٢٨/٦/١٣٥٩، ص١٩، به نقل از رادیو صوت الجماهیر بغداد، ٢٧/٦/١٣٥٩.

[٤] همان، ص٤٠، بخش عربی رادیو صوت الجماهیر بغداد، ساعت ١٦:٣٠، ٢٧/٦/١٣٥٩.

[٥] خبرگزاری پارس، نشریه گزارش های ویژه، شماره ١٨٥، تاریخ ٢٩/٦/١٣٥٩، صص١ و ٢، اهواز - خبرگزاری پارس، ٢٨/٦/١٣٥٩.