روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٦٩٢ - روزشمار جنگ یکشنبه ٩ شهریور ١٣٥٩ ٢٠ شوال ١٤٠٠ ٣١ اوت ١٩٨٠
مستقر در مرز ایران و عراق بودند، در آسمان خرمشهر به طور متناوب دیده شدند. درپی مشاهدة هواپیماها، آتشبارهای سنگین پایگاه دریایی و دیگر یگان های مستقر در خرمشهر وارد عمل شدند و هواپیماها را مجبور به ترک آسمان کردند.[١]از ساعت ٢١ تا ٢٢ امروز نیز، عوامل خودی مستقر در خرمشهر با مشاهدة پرواز هواپیمای غیرخودی در مرز هوایی ایران، به طرف آن شلیک می کنند و مانع از ورود آن به آسمان ایران می گردند.[٢]
واحدهای مهندسی ارتش عراق نیز در این روز تحرک بیشتری داشتند، به طوری که عراق هرروز نسبت به روزهای قبل بر تعداد سنگرها و استحکامات نظامی خود می افزاید که این امر کاملاً محسوس و قابل تأمل است. دراین زمینه، گزارش امروز لشکر٩٢ زرهی حاکی است: «از چندی قبل، دولت بعث عراق از حدفاصل پاسگاه شلمچه تا حدود ٥٠ یا ٦٠ متری نوار مرزی، مبادرت به کندن نهر و خندق جهت ایجاد موانع برای عبور خودروهای سنگین کرده است.»[٣]بنا به یک گزارش دیگر «از تاریخ ٩/٦/٥٩، تعداد ١٥ لودر مشغول حفاری خندق هایی در ضلع شمال غربی پاسگاه شلمچه واقع در کشور عراق هستند.»[٤]
در منطقة مرزی آبادان نیز گزارش ها حاکی است که نقل وانتقالات ارتش عراق در این منطقه در مقایسه با روزهای قبل شدت بیشتری دارد، به طوری که احتمال هرگونه خطر و حمله ازسوی دشمن افزایش یافته است.[٥] دادستان انقلاب اسلامی آبادان و خرمشهر که دارای گشت های دریایی منظمی در رودخانة اروند است، ضمن نقل این خبر، در ادامه آورده است که «باتوجه به وضع حساس منطقه (مراکز صنعتی، به خصوص پالایشگاه) مراتب را به ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران و فرمانده کل قوا (بنی صدر) اعلام تا سریعاً اقدامات و کمک ها و اختیارات لازم به ژاندارمری و ارتش و سپاه موجود در منطقه اعطا شود. ضمناً به علت نبودن اسلحه های سنگین در اختیار سپاه پاسداران انقلاب اسلامی آبادان و خرمشهر دستور داده شود که ازطریق ستاد فرماندهی و یا ستاد مشترک، اسلحه های موردنیاز ارگان های مذکور در اختیار آنها قرار گیرد.»[٦]-[٧]
دراین حال، در مرز آبی اروندرود تجاوزات مرزی و مزاحمت های عراق امروز نیز ادامه داشت. دراین مورد گزارش فرمانداری خرمشهر حاکی است که در ساعت ١٦ امروز، یک فروند کشتی عراقی متعلق به ادارة بندر بصره، به آب های ایران تجاوز کرده و شروع به عکس برداری
[١] دفتر حقوقی وزارت امور خارجه، تحلیلی بر جنگ تحمیلی رژیم عراق علیه جمهوری اسلامی ایران، جلد ١، وزارت امور خارجه، بهمن ١٣٦١، ص١٧٠؛ و - روزنامه کیهان، ١٠/٦/١٣٥٩، ص٢، به نقل از سخنگوی سپاه خرمشهر.
[٢] سند شماره ٣٧٨٥٢٣ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از شهربانی استان خوزستان (اهواز) به استاندار استان خوزستان، ١٠/٦/١٣٥٩؛ و - سند شماره ٤٣٢٧٢٨ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: بولتن خبری، ستاد هماهنگی نیروی انتظامی، ١٣/٦/١٣٥٩، ص٢.
[٣] سند شماره ٤٢٣٤٥٤ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد لشکر٩٢ زرهی (رکن٢) به استانداری خوزستان، ٩/٦/١٣٥٩؛ و - سند شماره ٤٠٩٣١٧ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش استانداری خوزستان، ٩/٦/١٣٥٩، برابر اعلام لشکر٩٢ زرهی.
[٤] سند شماره ١٤١٦٥٤ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سپاه (مرکز فرماندهی) به مرکز فرماندهی غرب، ١٠/٦/١٣٥٩؛ و - سند شماره ٤٣٢٧٢٨ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، پیشین، ص٣.
[٥] سند شماره ٤٣٣٤٠ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از سماجا٣ (مرکز فرماندهی) به نزاجا، ٩/٦/١٣٥٩، برابر اطلاع دادستانی خرمشهر و آبادان.
[٦] در آن ایام، وضعیت سلاح و مهمات در دو سپاه آبادان و خرمشهر بسیار اسف انگیز بود و این درحالی بود که در انبارهای پادگان دژ متعلق به نیروی دریایی خرمشهر انواع سلاح های سبک و نیمه سنگین نو و دست نخورده ازجمله مسلسل های ژ٣ و خمپاره اندازهای١٢٠ و ٨١ میلی متری و ده ها قبضه تفنگ١٠٦ میلی متری به میزان زیاد انبار شده بود و فرمانده وقت پایگاه سوم دریایی خرمشهر، با وجود مراجعات و نامه نگاری های مکرر [ازجمله مراجعة نگارنده] از تحویل بخشی از آنها به سپاه آبادان و خرمشهر، به دلایل واهی خودداری می کرد؛ به طوری که با شروع حملة سراسری عراق به خرمشهر، بخش عظیمی از این سلاح ها در بمباران دشمن بعثی از بین رفت. (سند شمار ١٥٥٩ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش عملیات، نعمت الله سلیمانی خواه)
[٧] سند شماره ٩٤٥٨٦ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از دادستان کل انقلاب اسلامی ایران به فرماندهی سپاه، ٩/٦/١٣٥٩، برابر گزارش دادستانی انقلاب اسلامی آبادان و خرمشهر به دادستان کل انقلاب جناب آقای حجت الاسلام قدوسی.