لحظات اولیۀ بحران بر این عقیده بوده اند که بازداشت گروگان ها نمایانگر نقض شدید قوانین بین المللی و موجب به خطرافتادن صلح و امنیت بین المللی می گردد. امضاکنندگان زیر، رؤسای هیئت های سیاسی از مجلس شورای اسلامی مصراً درخواست دارند که با درنظرگرفتن دلایل انسانی و حقوقی نسبت به خاتمه دادن به ادامۀ بازداشت گروگان ها بدون تأخیر بیشتر، اقدام عاجل مبذول دارند. ما همچنین مصراً درخواست داریم که گروگان ها بدون محاکمه آزاد گردند. محاکمۀ گروگان ها خود به طور آشکار دلیل جدیدی بر نقض قوانین بین المللی خواهد بود. از فرصت استفاده نموده، مراتب احترامات فائقه را نسبت به آن جناب تجدید می نماییم.»[١]

آقای هاشمی رفسنجانی در پاسخ سفیر اسپانیا که به نمایندگی از سفرای مزبور، این نامه را تسلیم وی کرده بود، اظهار کرد: «لزوم حفظ حقوق بین المللی یک واقعیتی است که ما نیز به آن واقفیم و مراعات آن را به نفع همۀ کشورهای ضعیف و متوسط می دانیم. اگرچه باور داریم که ابرقدرت ها با حق وتویی که برای خود دراین باره قائل شده اند قوانین تا حدودی یک طرفه است، اما حتی اگر این قوانین یک طرفه هم حفظ شود ما تاحدودی مصونیت پیدا خواهیم کرد.»

وی سپس ضمن انتقاد از خودداری ایتالیا از تحویل ٥ فروند بالگرد ایران که طی قراردادی مبلغ آن نیز پرداخت شده است، افزود: «هنگامی که از کشور ایتالیا علت عدم تحویل هلیکوپترها را می پرسیم می گویند امریکا از تحویل آن جلوگیری می کند.» آن گاه آقای رفسنجانی گفت: «این ابرقدرت ها هستند که خودشان پایبند قوانین نیستند؛ بااینکه قوانین یک طرفه و به نفع آنها می باشد حاضر به مراعات عادلانۀ آن نمی باشند.»

وی سپس با اشاره به برخی از موارد نقض قوانین بین المللی توسط امریکا و حمایت آن کشور از رژیم پهلوی و نیز تحریم اقتصادی ایران ازسوی امریکا، خطاب به سفرای خارجی مقیم تهران گفت: «من باید بگویم که بحران گروگان ها کار دولتی نبوده، بلکه این مردم بودند که آنها را گروگان گرفته اند. ما هم تابع مردم هستیم و به خواست مردم عمل می کنیم. ما این انتظار را از ابرقدرت ها داریم که روابطشان را با ما رابطۀ دو دولت مستقل بدانند؛ لذا این است که ما تجاوز شوروی به افغانستان و ارزان خریدن گازمان را که ظالمانه بود مورد خشم خود قرار می دهیم.»

رفسنجانی در ادامۀ صحبت های خود متذکر شد: «سفارت امریکا یک جاسوسخانه بود و گروگان ها به عنوان جاسوس، آن هم نه جاسوس ساده، در ایران توطئه می کردند. همین هایی که اسمشان دیپلمات است ما رد پای آنها را در ترورهای گروه فرقان پیدا کردیم. آیا عرف و قوانین بین المللی به دیپلمات ها اجازۀ شرکت در ترور شخصیت های برجستۀ یک کشور انقلابی را می دهد؟»

رئیس مجلس در پایان گفت: «من این نامه را در خدمت نمایندگان مجلس شورای اسلامی مطرح خواهم کرد، ولی من از نمایندگان کشورهای دوست می خواهم که بیش از آنچه به عنوان نقض قوانین با ما در میان می گذارند، ده ها و بلکه صدها مورد تجاوزات امریکا به حقوق، اقتصاد، سیاست و فرهنگ مردم ما را به سران دولت امریکا متذکر شده و فشار بیاورند تا دست از زورگویی هایش بردارد.»[٢]

[١] روزنامه اطلاعات، ٢٧/٥/١٣٥٩، ص٤. (متن انگلیسی با اسامی و امضای نمایندگان هفت کشور مزبور در روزنامه درج شده است. نگارنده)

[٢] روزنامه کیهان، ٢٥/٥/١٣٥٩، ص١٨؛ همچنین ر.ک: روزنامه جمهوری اسلامی، ٢٥/٥/١٣٥٩، ص١٠.