پس از گذشت ٥ ماه از انتخاب اولین رئیس جمهور ایران، از آنجا که مجلس شورای اسلامی در تیرماه ١٣٥٩، آغاز به کار کرد، زمینه برای تشکیل هیئت دولت فراهم گردید. مجلس دوره اول در تابستان ١٣٥٩ با دو موضوع اساسی روبه رو بود که همین دو موضوع در کنار برخی مسائل و تنش های حاشیه ای، جریان مناسبات داخلی حکومت را با بحران فزاینده ای مواجه ساخت. اولین موضوع چگونگی حل مسئله گروگان های امریکایی و دیگری رأی اعتماد به نخست وزیر و کابینه بود. علاوه براین، موضوع مقدم تر، رسیدگی به وضعیت تعیین صلاحیت نمایندگان منتخب مردم بود که باتوجه به داشتن گرایش های فکری وابسته به یکی از دو جناح عمده داخل حاکمیت، خودبه خود بحث ها و مناقشات جنجال برانگیزی را در داخل و بیرون از مجلس و در لایه های جامعه انقلابی برمی انگیخت.

درمورد گروگان ها، اگرچه امام حل این مسئله را برعهده مجلس گذاشته بود، امام اختلافات بین دو جناح موسوم به لیبرال و خط امام و نیز اختلافات درون جناحی باعث بروز موضع گیری های متفاوت در داخل حکومت ایران شده بود که این امر طولانی شدن ماجرای گروگان ها را درپی داشت. این موضع گیری ها آغاز تحول در سیاست داخلی و خارجی جمهوری اسلامی ایران بود، طوری که برخی معتقدند یکی از علل اساسی و زمینه ساز اقدام امریکا در تحمیل جنگ به ایران به شمار می رود.

در اوایل مرداد ١٣٥٩، در جریان تصویب صلاحیت نمایندگان مجلس، درگیری دو جناح طرف داران خط امام (در قالب حزب جمهوری اسلامی و نمایندگان طرف دار آن)، که اغلب اعضای مجلس را تشکیل می دادند، با طرف داران رئیس جمهور که اقلیت قابل توجهی را در مجلس شامل می شدند، بر سر تصویب صلاحیت دکتر حسن آیت، نماینده مردم تهران و از اعضای کادر مرکزی حزب جمهوری اسلامی و نیز دکتر احمد سلامتیان، نماینده مردم اصفهان و از طرف داران عمده رئیس جمهور، مناقشه سختی در مجلس درگرفت که به طرز پرتنشی به مطبوعات وابسته به دو جناح و نیز مطبوعات گروه های مختلف کشیده شد و در رسانه های ضدانقلاب و نیز کشورهای غربی و عراق هم بازتاب وسیعی داشت.

انتخاب نخست وزیر نیز ازجمله موضوعاتی بود که کشمکش نیروهای موسوم به خط امام و جناح موسوم به لیبرال ها را تشدید کرد. این اختلافات که طبیعتاً دامنه آن به طور وسیعی به مطبوعات نیز کشیده می شد، باعث شد که امام خمینی بارها به نرمی و با رفتاری پدرانه و گاه نیز با عتاب به طرفین دعوا، آنها را به احتراز از اختلافات و اتحاد با یکدیگر در اوضاع پرتنش کشور، دعوت کند. نگاهی به برخی حوادث یک ماه پیش از آن؛ یعنی آغاز تیرماه ١٣٥٩، به خوبی از میزان دلواپسی رهبر انقلاب و بنیان گذار جمهوری اسلامی پرده برمی دارد. امام خمینی در اول تیر ١٣٥٩، خطاب به مسئولان نظام فرمودند: «باید