روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ١٣٦ - روزشمار جنگ یکشنبه ٥ مرداد ١٣٥٩ ١٤ رمضان ١٤٠٠ ٢٧ ژوئیه ١٩٨٠
به نوشتۀ روزنامۀ کیهان: «این خبر عکس العمل های متفاوتی را در محافل سیاسی گوناگون جهان به وجود آورد. امریکا، اسرائیل، انگلستان، فرانسه و مصر پس از مرگ شاه مخلوع برای خانوادۀ او پیام تسلیت فرستادند. به گزارش آسوشیتدپرس، چند ساعت بعد از مرگ شاه مخلوع در قاهره، دولت کارتر اعلامیۀ کوتاهی منتشر ساخت که در آن نسبت به خانوادۀ وی همدردی گردید. ... به گزارش رویتر، به دنبال درگذشت شاه مخلوع، مقامات رسمی تیم بحران که با وضع گروگان های امریکایی در ایران در ارتباط اند بلافاصله در وزارت خارجۀ ایالات متحده گرد آمدند تا اثرات احتمالی مرگ شاه مخلوع را بر سرنوشت ٥٢ گروگان امریکایی که در تهران به سر می برند مورد بحث و بررسی قرار دهند. رویتر می افزاید: آگاهان سیاسی در ایالات متحده نتوانستند نگرانی شدید امریکا در قبال موضع گیری تازۀ ایران را کتمان کنند. آنها معتقدند که ایران فشار تازه و پیش بینی نشده ای به امریکا وارد سازد.»[١]
رادیو صدای امریکا خبر داد: «جودی پاول، سخنگوی کاخ سفید، گفته است که پیش بینی اثرات درگذشت شاه در فعالیت هایی که به منظور رهایی گروگان ها صورت می گیرد، امکان پذیر نیست، زیرا دانشجویان گروگان گیر در موارد مختلف خاطرنشان کرده اند که تغییر سرنوشت شاه هرچه باشد در وضع گروگان ها تأثیری نخواهد داشت.»[٢]
رادیو مسکو نیز از قول مفسر خود گفت: «گرچه شاه دیگر زنده نیست، نیروهای امپریالیستی که زمانی او را به قدرت رسانده بودند و وی در فعالیت های جنایتکارانه و ضدمردمی خود همیشه به آنها متکی بود، زنده اند و فعالانه عمل می کنند.»[٣]
همچنین شاپور بختیار، درمورد مرگ شاه و تأثیر آن در آزادی گروگان ها گفت: «احتمالاً آزادی گروگان های امریکایی را تحکیم خواهد کرد.» رادیو امریکا با اعلام این خبر افزود: «بااین همه، بختیار گفت: آیت الله خمینی این بار با توسل به بهانۀ دیگری به اسارت گروگان ها ادامه خواهد داد و احتمالاً در تعیین سرنوشت دیپلمات های امریکایی توسط مجلس شورای اسلامی پافشاری خواهد کرد.»[٤]
در ایران، مقامات مختلف ایرانی در گفت وگوهایی که ازسوی خبرگزاری های جهان مخابره شده است، اعلام کردند که این حادثه تأثیری بر روابط ایران و امریکا نخواهد گذاشت؛ اما «حجت الاسلام هاشمی رفسنجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی، در یک سخنرانی برای گروهی از ساکنان چیذر شمیران در حوزۀ علمیۀ قائم، گفت: مرگ شاه مخلوع تحولی در مسئلۀ گروگان ها به وجود خواهد آورد و از هفتۀ آینده کمیسیون هایی که در مجلس شروع به کار کرده، مسئلۀ گروگان ها را بررسی خواهد کرد.»[٥]بنا به همین گزارش: «حجت الاسلام
[١] همان.
[٢] خبرگزاری پارس، نشریه گزارش های ویژه، شماره ١٣٢، ٧/٥/١٣٥٩، صص٢٢و٢٣، رادیو صدای امریکا (فارسی)، ساعت٧، ٦/٥/١٣٥٩.
[٣] روزنامه کیهان، ٦/٥/١٣٥٩، ص آخر.
[٤] خبرگزاری پارس، نشریه گزارش های ویژه، شماره ١٣٢، ٧/٥/١٣٥٩، ص٢٤، رادیو صدای امریکا (فارسی)، ساعت٧، ٦/٥/١٣٥٩.
[٥] روزنامه کیهان، ٦/٥/١٣٥٩، ص آخر.