توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٣٢ - فصل در بيان ابلغ بودن مجاز و كنايه و استعاره از غير خودشان

مثل ادّعاء كردن چيزى كه با بيّنه و برهان همراه است ميباشد.

و نيز اجماع دارند كه استعاره از تشبيه ابلغ است چه آن‌كه استعاره نوعى از مجاز ميباشد.

فصل در بيان ابلغ بودن مجاز و كنايه و استعاره از غير خودشان‌

شارح گويد:

بگفته مصنّف دو امر بين حضرات اتّفاقى و اجماعى است:

الف: مجاز از حقيقت و كنايه از تصريح ابلغ مى‌باشند و دليل آن اينستكه:

در ايندو (مجاز و كنايه) انتقال از ملزوم به لازم بوده لاجرم هم چون ادّعاء كردن چيزى با بيّنه و برهان مى‌باشند چه آنكه وجود ملزوم مقتضى وجود لازم است زيرا انفكاك ملزوم از لازم ممتنع ميباشد.

ب: استعاره از تشبيه ابلغ است زيرا استعاره نوعى از مجاز بوده كه گفتيم از حقيقت ابلغ مى‌باشد.

تنبيه و تذكر

قابل توجّه است معناى اينكه گفتيم مجاز و كنايه ابلغ از حقيقت و تصريح مى‌باشند اين نيست كه در واقع مشتمل بر زيادى هستند كه حقيقت و تصريح فاقد آن زيادى مى‌باشند بلكه مراد اينستكه مجاز و كنايه مفيد تأكيد زائدى بوده و در مقام اثبات از تأكيد و تأييد بيشترى برخوردار هستند و نيز در استعاره از آن اينطور فهميده مى‌شود كه وصف در مشبه‌