توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٢٥ - قسم سوم

با ايماء و اشاره كنايه مجد و آقائى آل طلحه را بيان نموده است.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: بل هو اعم: يعنى اعم از كنايه و غير آن هم‌چون مجاز مى‌باشد.

قوله: و فيه نظر: در حاشيه دسوقى آورده است كه نظر و مناقشه شارح از دو نظر مى‌باشد:

١- ماده [تفاوت‌] زمانى صحيح است كه با كلمه [الى‌] متعدّى شود كه معناى [انقسام‌] را بآن تضمين نمائيم پس امر باز به انقسام برگشت.

٢- اقسام شيئى واجب و لازم نيست كه اخصّ از آن شئ يعنى مقسم باشند چه آنكه گاهى بين اقسام و مقسم نسبت عموم و خصوص من وجه است با اينكه در اين تقسيم ابيض را مقسم و حيوان را قسم آن قرار داده‌ايم و وقتى اعم بودن قسم شيئى از شئ صحيح بود ديگر اشكالى در تعبير به تقسيم وجود ندارد.

قوله: و الاقرب انّه انّما قال: ضمير در [انّه‌] و [قال‌] به سكّاكى راجع ميباشند.

قوله: قد تتداخل: يعنى بعضى در برخى داخل شده و بدين ترتيب ممكنست جميع اقسام در صورت واحدى اجتماع كنند كه به اعتبارات متعددى مختلف باشند مثلا جايز است از لازم باسم ملزوم تعبير شود و بدين وسيله كنايه تحقّق يابد و مع ذلك گاهى نسبت بسمع ممكن است تعريض باشد چنانچه در حق سامع ديگر امكان دارد تلويح باشد