توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢٩ - تقسيم استعاره باعتبار لفظ مستعار

ترجمه‌

تقسيم استعاره باعتبار لفظ مستعار

مصنّف گويد:

استعاره باعتبار لفظ بر دو قسم است زيرا اگر لفظ اسم جنس باشد استعاره را اصليّه گويند همچون: اسد و قتل.

و اگر اينطور نباشد آنرا استعاره تبعيّه خوانند مانند: فعل و مشتقّات از آن و حرف.

شارح گويد:

استعاره باعتبار لفظ مستعار بر دو قسم است: استعاره اصليّه و استعاره تبعيّه.

زيرا لفظ مستعار اگر اسم جنس باشد آنرا استعاره اصليّه گويند اعم از آنكه حقيقتا اسم جنس بوده يا تأويلا چنين باشد همچون اعلامى كه بنوعى از وصفيّت مشهور هستند مانند: اسد كه براى رجل شجاع استعاره آورده شود و قتل كه براى ضرب شديد استعاره آورده شود.

مثال اوّل اسم عين و ذات بوده و مثال دوّم اسم معنا ميباشد.

و اگر لفظ مستعار اسم جنس نباشد استعاره را استعاره تبعيّه خوانند مانند فعل و مشتقّات فعل همچون اسم فاعل و اسم مفعول و صفت مشبّهه و غير اينها و نظير حروف.