الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥١ - رأى اخفش و نظريه محققين از ادباء

قوله: و تلك نعمة تمنّها علىّ‌ : آيه (٢٢) از سوره شعراء.

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

تلك: اسم اشاره، مبتداء.

نعمة: خبر براى « تلك » .

تمنّها: فعل و فاعل و مفعول، صفت براى « نعمت » .

علىّ: جار و مجرور، متعلّق به « تمنّ » ، ظرف لغو.

قوله: هذا ربّى‌ : در آيات (٧٥ تا ٧٨) از سوره انعام.

تجزيه و تركيب‌

هذا: اسم اشاره، مبتداء.

ربىّ: مضاف و مضاف‌اليه، خبر براى « هذا » .

قوله: فى المواضع الثلاثة: يعنى اين عبارت در سه مورد تكرار شده كه با رجوع به آيات ٧٥ و ٧٦ و ٧٧ و ٧٨ مى‌توان سه مورد را پيدا نمود.

قوله: و المحققون على انّه خبر: ضمير در « انّه » به و تلكه نعمة الخ راجع است.

قوله: و انّ مثل ذلك: مشاراليه « ذلك » كلام در دو آيه مذكور مى‌باشد.

قوله: من ينصف خصمه: يعنى كسيكه از خصم خود طلب انصاف مى‌كند.

قوله: مع علمه: ضمير در « علمه » به « من ينصف» راجع است.

قوله: بانّه مبطل: ضمير در « بانّه » به خصم راجع بوده و كلمه « مبطل » در اينجا بمعناى باطل مى‌باشد يعنى متكلم علم دارد كه آنچه را خصم مى‌گويد باطل مى‌باشد.

قوله: فيحكى كلامه: ضمير در « يحكى » به من ينصف راجع بوده و در « كلامه » به‌