الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٥٩ - وجه چهارم

وجوبى.

ان: ناصبه، عامل، مبنى.

تناى: منصوب به « ان » فعل با ناصبش در تأويل مصدر مجرور به من مقدر لذا منصوب بنزع خافض مى‌باشد.

النوى: فاعل است براى « تناى » .

باء: بمعناى « من » .

غضوبا: مجرور به من، متعلق به « تناى » .

قوله: و قبل مدّة الانكار: مقصود الف است كه در مقام انكار مطلبى از آن استفاده ميشود.

قوله: يقال له: ضمير در « له » به رجل راجع است.

قوله: اتخرج الخ: اينكلامى است كه بآن مرد گفته شده.

قوله: أانا انيه: مقصود از « مدة الانكار» ياء در « انيه » است كه در اصل الف بوده و چون بين آن و نون « ان » التقاء ساكنين واقع شد نون را كسره داده و بدينوسيله الف ما قبل مكسور را به ياء قلب نمودند.

قوله: على خلاف ذلك: مشاراليه « ذلك » خروج مى‌باشد.

قوله: انّها تزاد بعد لمّا الايجابيّه: ضمير در « انّها » به ان راجع است.

قوله: و انّما تلك ان المفتوحة: مشاراليه « تلك » زائده آمدن بعد از لمّا ايجابيه مى‌باشد.

متن: و زيد على هذه المعاني الأربعة معنيان آخران، فزعم قطرب أنها قد تكون بمعنى قد كما مر في‌ (إن نفعت الذكرى) ، و زعم الكوفيون أنها تكون بمعنى إذ، و جعلوا منه‌ (و اتقو اللّه إن كنتم مؤمنين) ، (لتدخلنّ الحرام إن شاء اللّه آمنين) ، و قوله عليه الصلاة السلام « و إنّا إن شاء اللّه بكم لاحقون»، و نحو