الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٦٨ - جواب جمهور از استدلال كوفيون

بعد از « ان » قرار مى‌گيرد.

قوله: و اجاب الجمهور: يعنى كسانيكه به آمدن « ان » بمعناى « اذ » قائل نيستند.

قوله: بانّه شرط: ضمير در « بانّه » به قوله تعالى راجع است.

قوله: و الالهاب: عبارت ديگر و عطف تفسير است براى « تهييج » .

قوله: و عن آية المشيئة: مقصود آيه شريفه: لتدخلنّ المسجد الحرام الخ‌ مى‌باشد.

قوله: بان اصل ذلك الشرط: مشاراليه « ذلك » قوله تعالى « ان شاء» مى‌باشد.

قوله: او ان ذلك من كلام رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلم: مشاراليه « ذلك » قوله تعالى « ان شاء» مى‌باشد.

قوله: لنا ذلك: مشاراليه « ذلك » كلام رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلم مى‌باشد.

قوله: اذ الافتخار بذلك: مشاراليه « ذلك » حزّ اذنى قتيبه مى‌باشد.

قوله: اذ ما ايتسبنا لم تلدنى لئيمة الخ:

تجزيه و تركيب‌

اذا: شرطيّه زمانيه، ظرف مستقبل.

ما: زائده.

انتسبنا: فعل ماضى، صيغه متكلم مع الغير، ثلاثى مزيد از باب افتعال شرط براى « اذا » .

لم: حرف جازم، عامل، مبنى.

تلدنى: فعل مضارع مجزوم، ياء ضمير منصوب و مفعول آن مى‌باشد.

لئيمة: فاعل است براى « لم تلدنى».

واو: عاطفه.

لم تجدنى: فعل مضارع مجزوم با فاعلش معطوف است به لم تلدنى.

من: حرف جارّ، عامل، مبنى.

ان: حرف ناصب، عامل، مبنى.