الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٩ - رأى برخى از ادباء و مردود بودنش

هرگاه « ان » بر سر جمله اسميه داخل شود از نظر سيبويه و فرّاء عمل نمى‌كند ولى كسائى و مبرّد اجازه داده‌اند كه آنرا عمل ليس داد يعنى رفع باسم داده و نصب به خبر.

و سعيد بن جبير آيه شريفه:

انّ الّذين تدعون من دون اللّه عبد امثالكم‌ .

يعنى: غير از خداوند متعال آنان را كه ميخوانيد بنده‌گانى هستند مانند شما.

را با نون مخفّف مكسور و نصب عبادا و امثالكم خوانده و علت مكسور بودن نون را التقاء ساكنين بين نون و الف الّذين آورده است.

و از اهل عاليه شنيده شده كه مى‌گويند:

ان احد خيرا من احد الّا بالعافيه.

بسكون « نون » و رفع « احد » و نصب « خير » .

و نيز مى‌گويند:

و ان ذلك نافعك و لا ضارّك.

بنصب نافعك.

و از عباراتى كه بر اهمال « ان » و عمل نكردن ان كه لغت اكثر اهل لسان است حمل شده قول بعضى است كه مى‌گويند: انّ قائم.

اصل آن ان انا قائم بوده، پس همزه « انا » بدون جهت حذف شد و بعد نون « ان » را در نون « انا » ادغام كرده و سپس در مقام وصل الف را از « انا » حذف نمودم.

و انّ قائما نيز شنيده شده كه آن محمول بر اعمال « ان » مى‌باشد.

بعضى از ادباء گفته‌اند:

« انّ قائم» در اصل ان قائم بوده ولى همزه « انا » را بى‌جهت حذف نكرديم بلكه سرّ حذفش آنستكه:

حركت همزه يعنى فتحه را به نون داده و سپس همزه را حذف كرديم همانطوريكه در صورت مخفّف بودن نون « ان » همزه را ساقط مينمائيم سپس نون « ان » را ساكن نموده و در نون « انا » ادغام كرديم.