در اين جا ، فرصت نقد و بررسى روش علماى اخلاق در مبارزه با خودخواهى و معالجه رذايل اخلاقى و سالم سازى دل از طريق ممارست بر ضدّ آنها نيست . لذا تنها به بحث و بررسى درباره رهنمود مهم امام على عليه السلامبسنده مى كنيم . ايشان درباره اساسى ترين كارى كه به سالم سازى قلب مى انجامد ، چنين مى فرمايد : أَصلُ صَلاحِ القَلبِ اشتِغالُهُ بِذِكرِ اللّه ِ . [٢] اصل در اصلاح دل ، مشغول داشتن آن به ياد خداست . اين سخن ، از سخنان درخشان و برجسته امام على عليه السلام است ؛ بلكه از معجزات علمى آن بزرگوار محسوب مى شود . در اين كلام ، امام عليه السلامدقيق ترين درس هاى سالم سازى دل و سير و سلوك الى اللّه را به كسانى كه طالب اين راه هستند ، داده است . بر اساس اين رهنمود ، ياد خدا رمز خودسازى است . ياد خدا ، در واقع ، انسان را از خودِ حيوانى تهى مى كند و بدين وسيله ، انسان مى تواند خويشتن را از رذايل اخلاقى پاك نمايد و خودِ انسانىِ خويش را بيابد و با اين دريافت ، به معرفت و محبّت خدا برسد كه : «مَن عَرَفَ نَفسَهُ فَقَد عَرَفَ رَبَّهُ ؛ [٣] هركس خود را شناخت ، پروردگارش را شناخته است» .

[١] صحيفه نور : ٢٢ / ٣٧١ و ٣٧٢ .[٢] غرر الحكم : ٣٠٨٣ .[٣] غرر الحكم : ٥١٦٢ ، المناقب ، خوارزمى : ٣٧٥ / ٣٩٥ ، شرح نهج البلاغة : ٢٠ / ٢٩٢ / ٢٣٩ ، الصراط المستقيم : ١ / ١٥٦ ، عوالى اللآلى : ٤ / ١٠٢ / ١٤٩ .