سند اين حديث صحيح است و از احاديث مشهور ميان شيعه و اهل سنّت به شمار مى رود كه آن را با تغييرى اندك در كتب صحاح خود روايت كرده اند . و در تبيين جمله «وإنَّهُ لَيَتَقَرَّبُ إلَيَّ بِالنَّوافِلِ حَتّى اُحِبَّهُ ؛ او با انجام دادن نوافل به من نزديك و نزديك تر مى شود تا آن جا كه او را دوست مى دارم» مى گويد : نوافل ، همه اعمال غير واجبى است كه براى خدا سبحان به جاى آورده مى شود ؛ ليكن تخصيص آن به نمازهاى مستحبّى، عارضى و حاصل استعمال عرف است . معناى محبّت خداى سبحان نسبت به بنده ، توفيق دادن او براى دورى جستن از سراى فريب و ترقّى به سوى عالم نور ، و انس گرفتن به خدا و وحشت از ماسواى او و يكى شدن همه انديشه ها و هموم است . يكى از عارفان مى گويد : «اگر مى خواهى مقام خود را بشناسى ، بنگر تو را در كجا جاى داده است» . و نيز در توضيح گفتار خداوند متعال در حديث قدسى كه «فَإِذا أَحبَبتُهُ كُنتُ سَمعَهُ الَّذى يَسْمَعُ بِهِ ... ؛ [١] پس چون او را دوست بدارم ، گوش شنوايش خواهم بود ... ، مى گويد : صاحبدلان را در اين مقام ، كلماتى ارجمند ، اشاراتى رمزى و تلويحاتى ذوقى است كه مشام جان ها را مى نوازد و معطّر مى كند و استخوان هاى پوسيده را زنده مى سازد كه تنها آنان كه تن خود را با رياضت ، خسته كرده و جانشان را با مجاهدت ، رنجه ساخته اند و مشرب آنان را دريافته و مقصود و مطلبشان را فهميده اند ، به معانى و ژرفايش دست مى يابند .

[١] مجمع البحرين : ج ١ ، ص ٣٤٨ .[٢] مجمع البحرين : ج ١ ، ص ٣٤٨ .[٣] ر . ك : ص ٦٠١ (معيار جايگاه بنده در نزد خدا) .[٤] ر . ك : ص ٣٨٥ (پرستش دوستداران) .[٥] ر . ك : ص ٣٨٥ (پرستش دوستداران) .[٦] ر . ك : ص ٣٧٧ (كاملانِ در خدا دوستى) .[٧] ر . ك : مفاتيح الجنان ، مناجاةُ المريدين .[٨] ر . ك : ص ٣٧٩ ، ح ٩١٣ .[٩] ر . ك : مصباح المتهجّد : ص ٨٤٧ .[١٠] ر . ك : صحيح البخارى : ج ٥ ، ص ٢٣٨٥ ، ح ٦١٣٧ .[١١] الأربعون ، شيخ بهائى ، تخريج و تصحيح عقيقى بخشايشى : ص ٦٨٩ ح ٣٥ .