دست او گشاده است. خدا هر گونه بخواهد، مى بخشد» . [١] بدين سان ، اعتقاد به بَدا ـ كه اعتقاد به باز بودن دست خدا در تقديرات است ـ ردّ اعتقاد يهود به بسته بودن دست خداست و كسانى كه منِكر بَدا به معناى صحيح آن هستند ، در صف يهود قرار دارند . جالب است بدانيم كه برخى منكِران بدا ، شيعه را به همسويى با يهود در اعتقاد به بَدا متّهم مى كنند ، [٢] در حالى كه بر اساس اين آيه شريف ، خودِ آنان اند كه با يهود ، همسو هستند . به نظر مى رسد كه يكى از دلايل انكار بدا به وسيله اهل سنّت ، اين است كه در كتاب هاى معتبر آنها ، احاديثى وجود دارند كه خدا را از امر «قضا و قدر» فارغ دانسته اند و امكان هر نوع تغييرى در قضا و قدر را نفى مى كنند . اين گونه احاديث ، در اين كتاب ، مورد بررسى و نقد قرار خواهند گرفت .

ب ـ پيامبرشناسى و امام شناسى

اهمّيت بدا در پيامبرشناسى ، تا حدّى است كه امام رضا عليه السلام مى فرمايد : ما بَعَثَ اللّه ُ نَبِيَّا قَطُّ إلّا بِتَحرِيمِ الخَمرِ و أن يُقِرَّ لَهُ بِالبَداءِ . [٣] خداوند ، هرگز پيامبرى را مبعوث نكرد ، مگر همراه با تحريم شراب و اقرار به بدا . اثر اعتقاد به امكان بَدا و تغيير تقديرات ، براى خودِ پيامبران ، باور داشتن به باز بودن دست خدا و قدرت مطلق اوست. به عبارت ديگر ، پيامبران در اثر اعتقاد به بَدا ، مى دانند كه هر چند با عنايت خدا به تقديرات جهانْ آگاه گشته اند ، امّا اين تقديرات ، قابل تغييرند و تنها خداست كه از علم مطلق ، برخوردار است . در نتيجه ، به علم خويش، اتّكا نمى كنند و در همه كارها ، خود را وابسته به خدا مى شمرند .

[١] ر . ك : التوحيد : ص ١٦٧ .[٢] ر. ك : تحفه اثنا عشريّه : ج ٢ ص ٩٣٩ ح ٧٧٢ ، الشيعة و السنّة : ص ٢٣ ، بين الشيعة و أهل السنّة : ص ١٨٢ ، اُصول مذهب الشيعة : ج ٢ ص ٩٣٩ .[٣] التوحيد : ص ٣٣٤ .