حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٢٦١
١٦٠٥.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : خداوند ، براى هر بنده اى ، پنج چيز را از پيش تعيين كرده است : اَجَلش را ، روزى اش را ، عملش را ، و بدبختى يا خوش بختى او را .
٧ / ٢
معناى خوش بختى و بدبختى نوزاد ، قبل از تولّد
١٦٠٦.التوحيد ـ به نقل از محمّد بن ابى عمير ـ: از امام كاظم عليه السلام درباره معناى اين سخن پيامبر خدا كه : «بدبخت ، كسى است كه در رَحِم مادرش بدبخت شده است و خوش بخت ، كسى است كه در رَحِم مادرش خوش بخت شده است» پرسيدم . فرمود : «بدبخت ، كسى است كه خدا در حالى كه او در رَحِم مادرش است ، مى داند كه او كارهاى بدبختان را خواهد كرد ، و خوش بخت ، كسى است كه خدا در حالى كه او در رَحِم مادرش است ، مى داند كه او كارهاى خوش بختان را خواهد كرد» . به ايشان گفتم : پس معناى اين سخن پيامبر خدا كه : «عمل كنيد ، كه هر كس براى آنچه آفريده شده موفّق است» ، چيست؟ فرمود : «خداوند عز و جل جنّ و انس را آفريد تا او را بپرستند و آنان را نيافريد كه نافرمانى اش كنند ، و اين [به دليل ]سخن خداوند عز و جل است كه : «و جنّ و انس را نيافريدم ، جز براى آن كه مرا بپرستند» . اين چنين [خداوند ، راه رسيدن] هر كس را به فلسفه آفرينش خود ، هموار ساخته است . پس ، واى بر كسى كه گم راهى را بر هدايت ، ترجيح دهد !
١٦٠٧.سنن الترمذى ـ به نقل از عمر بن خطّاب ـ: وقتى اين آيه نازل شد : «پس، بعضى از آنان تيره بخت اند و [ برخى ]نيك بخت» ، از پيامبر خدا پرسيدم و گفتم : اى پيامبر خدا! بر چه چيز عمل كنيم : بر چيزى كه [خدا] از تقدير آن فراغت يافته است ، يا بر چيزى كه هنوز از تقديرش فارغ نشده است ؟ فرمود : «اى عمر! بلكه بر چيزى كه مقدّر شده و قلم ها آن را نوشته اند ؛ ليكن هر كس براى آنچه به خاطرش آفريده شده ، موفّق مى شود» .