دانشنامه ميزان الحكمه - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٤٦٧
٥٠٨٧.امام باقر عليه السلام : مؤمنان ، مردمانى فهيم و اهل انديشه و عبرت آموختن اند . آنچه با گوش هاى خود مى شنوند ، آنان را از ياد خداوند بلندْ نام ، كر نمى كند و آنچه از زيور و زيبايى با چشمانشان مى بينند ، از ياد خداوند كورشان نمى گرداند . پس به پاداش آخرت مى رسند ، چنان كه به اين دانش رسيده اند .
٥٠٨٨.امام صادق عليه السلام : به پدرم [امام باقر عليه السلام ] گفته شد : چرا مؤمن سرسخت ترين است ؟ فرمود : «چون عزّت قرآن ، در دلش و حقيقت ايمان ، در سينه اوست و بنده فرمان بردار خداست و پيامبرش را تصديق مى كند» . گفته شد : چرا مؤمن ، گاه بخيل ترين است ؟ فرمود : «چون روزى را از راه حلال به دست مى آورد و به دست آوردن حلال ، دشوار است . بنا بر اين ، دوست ندارند دستْ رنجش را از دست بدهد ؛ زيرا از سختىِ به دست آوردنش آگاه است و اگر هم ببخشد ، به جا مى بخشد» . گفته شد : چرا مؤمن ، گاه به همبسترى ، حريص ترين است ؟ فرمود : «براى آن كه شهوت خود را از آنچه برايش حلال نيست ، حفظ كند و براى اين كه شهوتش او را به اين سو و آن سو منحرف نكند . از اين روست كه چون به حلال دست يابد ، به همو بسنده مى كند و به غير او روى نمى آورد» .
٥٠٨٩.أعلام الدين : امام باقر عليه السلام فرمود : «از ويژگى هاى مؤمن است : امانتدارى ، خيرخواهى ، انديشه كردن ، تقيّه ، نيكى كردن ، خوش خويى ، خوش گمانى ، شكيبا بودن ، حيا داشتن ، سخاوت ، عفّت ، رحم دلى ، بخشودن ، خرسندى ، صله رحم به جا آوردن ، خاموشى گزيدن ، پرده پوشى ، همدردى و دستگيرى كردن ، احترام نهادن ، تسليم بودن [در برابر قضاى الهى] ، دانشجويى ، قناعت ، راستگويى ، وفادارى ، ترك شهوت رانى ، ترك خجالت و كم رويى ، مصمّم بودن ، انصاف داشتن ، فروتنى ، رايزنى ، پوزش خواهى ، سپاس گزارى ، حيا ، وقار» . امام باقر عليه السلام سپس خصلت هايى را كه مؤمن بايد از آنها دورى كند ، ياد كرد و آنها را چنين برشمرد : «زورگويى و تجاوز ، بُخل ، پستى ، خيانت ، دغلى ، كينه توزى ، ستم كردن ، سيرى ناپذيرى ، تندخويى ، خودپسندى ، تكبّر ، حسادت ، پيمان شكنىِ آشكار ، دروغگويى ، غيبت كردن ، سخن چينى ، نيرنگبازى ، بدگمانى ، سوگند دروغ ، دورويى ، منّت گذارى ، حق نشناسى و ناسپاسى ، ناتوانى ، آزمندى ، لهو و لعب ، پافشارى ، بريدن [ پيوند خويشاوندى] ، شوخى كردن ، سبك سرى ، فحّاشى ، غفلت از وظيفه ، و فاش كردن راز» .