٤٥١٨.الأمالى ، طوسى ـ به نقل از ابو بصير ـ: از امام صادق عليه السلام پرسيدم : ايمان چيست؟ ايشان پاسخ را در دو كلمه برايم گرد آورد و فرمود : «ايمان به خدا آن است كه خدا را نافرمانى نكنى» . پرسيدم : پس اسلام چيست؟ جواب آن را نيز در دو كلمه فرمود : «كسى كه به آنچه ما شهادت مى دهيم (شهادتين) ، شهادت دهد و عبادات ما را انجام دهد و مانند ما ذبح كند» .

٤٥١٩.امام صادق عليه السلام ـ در مكاتبه اش با عبدالملك بن اعيَن ـ: ايمان ، عبارت است از : اقرار به زبان و اعتقاد در دل و عمل با اعضا و جوارح . [اين] اجزاى ايمان ، به هم پيوسته اند و ايمان [مانند] يك خانه است ؛ چنان كه اسلام نيز [همانند] يك خانه است ، و كفر هم [مانند] يك خانه است . [١] گاهى بنده مسلمان است ، پيش از آن كه مؤمن باشد ؛ ولى مؤمن نيست، مگر آن كه مسلمان باشد . پس اسلام ، مقدّم بر ايمان و شريك ايمان است . بنا بر اين ، هر گاه بنده گناه كبيره اى يا گناه صغيره اى انجام دهد كه خداوند از آن نهى فرموده است ، از ايمان خارج مى شود و نام ايمان ، از او حذف مى گردد؛ ولى نام اسلام بر وى بماند . اگر توبه كرد و آمرزش خواست، به خانه ايمان باز مى گردد ؛ اما او را [از اسلام] به كفر نمى بود ، مگر انكار و رواشمارى . رواشمارى اين است كه درباره چيز حلال بگويد : اين حرام است و درباره حرام بگويد : اين حلال است ، و به اين [ سخن]، باور داشته باشد . در اين صورت ، از اسلام و ايمان ، خارج مى شود و به كفر در مى آيد و به سان كسى خواهد بود كه داخل مسجد الحرام گردد و سپس به درون كعبه رود و در كعبه حدثى از او سر زند ، و از كعبه و حرم [هر دو] ، بيرونش كنند و گردنش زده شود و به دوزخ رود» .

[١] اسلام و ايمان و كفر را از آن رو، به خانه مانند كرده است كه هر يك از اينها براى دارنده اش ، به سان دژى است كه به آن وارد و از آن خارج مى شود (الوافى : ج ٣ ص ١٩) . بعضى وجه شبه را به هم پيوستگى اجزا دانسته اند ، چنان كه خانه داراى سقف و ديوار و در است و همه آنها به هم ارتباط و پيوستگى دارند .