دانشنامه ميزان الحكمه - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٧٩

بى شرمى ، حسد ، آزار رساندن به اهل ايمان و يادداشت كردن لغزش هاى آنان ، آزار رساندن به همسايه و به طور كلّى ، هر نوع گناهى .

ده . مراتب ايمان

پيش از اين ، روشن شد كه ايمان ، عبارت است از معرفت و باور قلبىِ همراه با التزام عملى ، و با عنايت به اين كه هم علم قابل افزايش و كاهش است و هم عمل ، و ايمان از اين دو عنصر تشكيل شده ، ايمان نيز قابل افزايش و كاهش است و بر اين اساس، اختلاف مراتب و درجات ايمان ، بديهى و غير قابل ترديد است . آيات و رواياتى را كه در فصل ششم در اين خصوص وارد شده ، بدين سان مى توان جمع بندى كرد: ١ . آياتى از قرآن ، دلالت بر قابل افزايش بودن ايمان و نيز متفاوت بودن درجات مؤمنين دارند و همچنين روايات اهل بيت عليهم السلام به پيروى از قرآن كريم ، با صراحت، اختلاف مراتب و درجات ايمان را تأييد مى كنند . بنا بر اين ، آنچه از ابو حنيفه و امام الحرمين و امثال آنها نقل شده ـ كه ايمان ، افزايش و كاهش پذير نيست ـ ، سخنى سست و فاقد ارزش است . [١] ٢ . كمترين درجه ايمان ، شناخت توحيد و نبوّت و امامت و التزام عملى به اين اصول سه گانه است . [٢] ٣ . مؤمن ، در اوج التزام عملى به باورهاى دينى ، به مرتبه تقوا صعود مى كند و در اوج مراتب تقوا ، به مرتبه يقين مى رسد و در اين مرحله ، حقايق غيبى براى وى آشكار مى گردد و ايمانِ علمى او به شهود قلبى ارتقا مى يابد .