دانشنامه ميزان الحكمه - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٧٨
مى يابند . در فصل چهارم، آيات و رواياتى كه بر اين نكات دلالت دارند ، ملاحظه خواهد شد .
نُه . پايدارى و ناپايدارى ايمان
يكى از نكات تنبّه آفرينى كه در احاديث اهل بيت عليهم السلام مورد توجّه قرار گرفته است ، تقسيم بندى ايمان به ايمان پايدار و ناپايدار است . ايمان پايدار ، ايمانى است كه براى هميشه ، همراه انسان است و ايمان «مُستَقَرّ» ناميده مى شود ، و ايمان ناپايدار ، ايمانى است كه پس از مدّتى ، از انسان جدا مى گردد و از اين رو ، «مستَوْدَع» [١] نام دارد ؛ بدين معنا كه گوهر ايمان مدتى به صورت امانت ، در اختيار او بوده ، اما به دليل اين كه نتوانسته از آن خوب پاسدارى كند ، آن را از دست داده است . با تأمّل در اين نكته ، يك راز مهمّ سياسى و تاريخى گشوده مى شود كه چگونه در تاريخ اسلام ، افرادى مؤمن و فداكار ، پس از مدّتى به اسلام حقيقى پشت كردند و بلكه در برابر آن و حاميان واقعىِ اسلام صف كشيدند؟! از نگاهِ احاديث اهل بيت عليهم السلام ، عوامل پايدارى ايمان عبارت اند از: ورع ، هماهنگى گفتار و كردار ، استقامت در پيمودن راه حق ، كردار نيك ، يارى رساندن به بينوايان ، و استمداد از خداوند متعال . آفات ايمان نيز كه موجب ناپايدارىِ آن مى گردند ، عبارت اند از: شرك ، بدعت ، غلوّ ، لجاجت در برابر حق ، ترك تمسّك به ولايت اهل بيت عليهم السلام ، افشا كردن اسرار آنان ، دروغ بستن به آنان ، حلال دانستن محرّمات الهى ، بى تابى ،
[١] تعبير «مستقر» و «مستودع» ، از آيه ٩٨ سوره انعام اخذ شده اند و رواياتى كه اين آيه را بر ايمان پايدار و ناپايدار تطبيق كرده اند، ظاهرا تأويل آيه را بيان كرده اند ، نه تفسير آن را.