دانشنامه ميزان الحكمه - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٥٨

بمصدِّق . [١] ايمان ، به معناى تصديق است و اين كه خداوند [ از قول برادران يوسف عليه السلام به پدرشان] فرمود : «تو به ما مؤمن نيستى» ، يعنى: تصديق كننده ما نيستى . ابو منصور ازهرى در تبيين واژه شناختى ايمان مى گويد : وأمّا «الإيمان» فهو مصدر ، آمن يؤمن إيمانا ، فهو مؤمن . واتّفق أهل العلم من اللّغويّين وغيرهم أنّ «الإيمان» معناه التصديق . [٢] ايمان ، مصدر «آمن يومن ، مؤمن» است . دانشمندان لغت شناس و ديگران گفته اند كه ايمان به معناى تصديق است . بنا بر اين ، ريشه «ايمان» ـ يعنى «أمن» ـ دو معناى نزديك به هم دارد ؛ اما خودِ واژه «ايمان» ، در لغت به معناى تصديق است؛ اعم از تصديق قلبى و زبانى و عملى . سخن فيروزآبادى نيز ـ كه ايمان را به «الثقة ، وإظهار الخضوع ، وقبول الشريعة [٣] ؛ اطمينان ، خاكسارى و پذيرش شريعت» تفسير كرده است ـ اشاره به همين معناست .

«ايمان» در قرآن و حديث

درباره مفهوم شرعى ايمان، فقها و محدّثين و متكلّمين و مفسّرين ، سخن بسيار گفته اند و آراى گوناگونى ابراز داشته اند [٤] كه مجالى براى طرح و نقد آنها نيست . در اين جا ، با بهره گيرى از متن قرآن و احاديث اسلامى ، ابتدا مفهوم ايمان را بيان