در مصرف شى‌ء از حد و شأن متعارف و توان مالى خود، تجاوز نمايد و بيش از اشباع نيازهاى خود مصرف كند، بر عمل او عنوان اسراف اطلاق مى‌گردد. مثل اينكه فردى تمام درآمدش در روز بيش از دو هزار تومان نيست، لباس گران قيمت براى خود و خانواده‌اش بخرد. در روايتى از امام صادق (ع) نقل شده كه فرمود:
رُبَّ فَقيرٍ هُوَ اسرَفُ مِنَ الغَنى انَّ الغَنى يُنفِقُ مِمَّا اوِتىَ وَ الفَقيرُ يُنفِقُ مِن غَيرِ ما اوتِىَ. «١» چه بسا فقيرى كه از توانگر اسرافكارتر است، توانگر از آنچه به او داده شده خرج مى‌كند، ولى فقير از آنچه به او داده نشده خرج مى‌كند. يعنى ممكن است ثروتمند متناسب با دارائى‌اش خرج نمايد اما فقير غير متناسب با آنچه دارد هزينه كند.
البته ناگفته نماند كه اين روايت، ناظر به موارد نادرى است كه فقير براى امور معيشت برنامه‌ريزى صحيح ندارد و با به دست آوردن مختصر پولى، به جاى صرف آن در نيازمنديهايش، خرجهايى مى‌كند كه متناسب با شأن و دارايى او نيست و بدين وسيله درآمد كم خود را با اسراف خويش هدر مى‌دهد و گرنه توانگران بيشتر در معرض اسراف قرار دارند.
با اين بيان يك مورد از نسبى بودن اسراف مشخص شد، اينكه ممكن است خريد و مصرف چيزى نسبت به شخصى اسراف محسوب شود و نسبت به شخص ديگر اسراف به شمار نيايد.
بنابراين مواردى كه در نظر عرف تجاوز از حد صدق نكند و فقط با