تدبير معشيت از ديدگاه آيات و روايات - جمالی، قدرت الله - الصفحة ٢٧
افراد حريص و دنياپرست كه از طريق نامعقول و نامشروع براى تهيه روزى تلاش مىكنند به گمان اينكه اگر چنين نكنند زندگيشان تأمين نمىشود، غافل از اينكه اگر آنها در طريق مشروع گام بگذارند و تلاش و فعاليت نمايند، خداوند از اين راه تمام نيازمنديهاى آنها را تأمين مىكند و آنها را فراموش نخواهد كرد، چنان كه آنها را در ظلمت كده رحم فراموش نكرد. «١» ٩. اين جمله كه «هر آن كس كه دندان دهد نان دهد» حرف درستى است. البته به اين معنى كه در دستگاه آفرينش بين نان و دندان رابطه است. اگر نان نبود دندان نبود و اگر دندان و صاحب دندان نبود نان نبود.
آن كس كه انسان را در طبيعت آفريده و به او دندان داده، نان يعنى مواد قابل استفاده و همينطور فكر و انديشه و نيروى عمل و تحصيل و حس انجام وظيفه را نيز آفريده است. پس لازمه رزاقيت خدا اين نيست كه فعاليت و تلاش، به كار انداختن انديشه براى پيدا كردن راه بهتر تحصيل روزى و دفاع از حقوق لازم نباشد؛ زيرا نان و دندان، نيروى كسب و كار، قوه فكرى، تكليف عقلى و دينى براى تحصيل روزى، همه اينها توأماً مظهر رزاقيت خداوند هستند. پس بر انسان لازم است كه بكوشد تا بهترين و سالمترين راه را براى رسيدن به روزى بيابد و به خداوند كه خالق اين راه است توكل كند. «٢» خلاصه و جمع بندى «تدبير»، «معيشت» و «رزق» سه مفهوم كليدى اين پژوهش است.