تدبير معشيت از ديدگاه آيات و روايات

تدبير معشيت از ديدگاه آيات و روايات - جمالی، قدرت الله - الصفحة ٨٣

بَعدَ البينّةِ ... وَ البَخْسُ فى المِكيالِ وَ الميزانِ ... وَ الاسرافُ وَ التَّبذيرُ ... وَ الخيانةُ «١» (از شرايط ايمان است) دورى از گناهان كبيره يعنى كشتن انسان- كه خداوند نهى كرده است- ... و ربا خوارى پس از بينه و دليل، كم گذاشتن پيمانه و ترازو، ... اسراف، تبذير ... و خيانت ...
اهميت اين مطالب باعث شده كه يكى از مباحث مهم فقهى در كتب اسلامى پيرامون «مكاسب محرمه» باشد و در آن مقوله، كسب‌هايى كه از ديدگاه اسلام داراى مضرات فردى، اجتماعى، جسمى، روانى، فكرى، اخلاقى و اقتصادى است مورد بررسى قرار گيرند توجه به اين گونه مباحث، تفاوت ديدگاه اسلام با ديدگاههاى مكاتب ديگر را در زمينه اقتصاد روشن مى‌نمايد. برخى از محورهاى اهم را در كسب‌هاى حرام در اينجا مى‌آوريم:
الف. درآمد از طريق اغراء به جهل و تثبيت جهالت مردم و تحكيم عقايد سخيف و خرافى نظير بت فروشى و صليب فروشى.
ب. تحصيل درآمد از طريق اغفال و اضلال كه فروش كتابهاى گمراه كننده از اين قبيل است. در اسلام، شكستن سكه تقلبى و از بين بردن كتاب تقلبى واجب است؛ البته خريد و فروش آنها براى كسانى كه قدرت تفكر و تجزيه و تحليل دارند، مانعى ندارد؛ اما براى كسانى كه فاقد اين قدرتند، صحيح نيست. امروز به نام آزادى عقيده و فكر، نشر و خريد و فروش هر كتابى را درست مى‌دانند؛ اما اسلام اين راه درآمد را به روى پيروان خود بسته است.