صورت پس انداز منفى ظاهر مى‌شود.
اما اگر فرهنگ مردم، پس انداز باشد، تحرك جامعه در جهت توسعه، سرمايه گذارى و پرهيز از هر گونه اسراف و زياده روى در مصرف را شاهد خواهيم بود.
از اين رو داشتن الگوى صحيح مصرف براى جوامع اسلامى ضرورت دارد و روشن است كه استقرار فرهنگ صحيح مصرفى نياز به آموزش مستمر دارد تا قناعت پيشگى و پرهيز از اسراف به عنوان يك ارزش جايگاه ويژه خود را بازيابد و با مصرف گرايى به عنوان كار ناشايست مبارزه گردد، و در عوض، تمام تلاش و كوشش افراد در راه توليد بيشتر به كار گرفته شود و سخت كوشى در اين راه به عنوان ايثار و فداكارى و اداى دين نسبت به اجتماع ترغيب و ترويج شود.
در يك نگاه اجمالى به كشورهاى اروپايى و پيشرفته در مى‌يابيم كه آنها، به رغم داشتن ثروت و مُكنت، از اسراف و زياده روى در مصرف بيزارى مى‌جويند و در مصرف برق، آب، غذا، سوخت و خيلى از چيزهاى ديگر جانب صرفه جويى و قناعت را پيش مى‌گيرند و حتى اسراف ديگرى را به خود و كشورشان نوعى اهانت مى‌دانند، و گرنه با اسراف و ريخت پاش و بدون رعايت فرهنگ صحيح مصرف به پيشرفت در زمينه‌هاى مختلف نمى‌رسيدند. «١» روشن است كه تبليغ و ترويج يك فكر و انديشه يا فرهنگ بر دوش كارگزاران يك نظام است. در نظام اسلامى شايسته است كه دولت بر اساس آيين مقدس اسلام، تدبيرى بينديشد تا افراد از كودكى در داخل‌