تدبير معشيت از ديدگاه آيات و روايات - جمالی، قدرت الله - الصفحة ١٧
در قرآن كريم «مدبّريّت» از صفات خداوند «١» و ملائكه «٢» دانسته شده است. تدبير خداوند نسبت به امر عالم به اين معناست كه اجزاى آن را به بهترين و محكمترين نظم منظم سازد، به طورى كه هر چيزى به سوى غايت مقصود خودش متوجه گردد و سير كند و همين آخرين كمالى است كه مخصوص به او است. از اين رو تدبير عبارت است از وحدت كثير و جمع متفرقات. يعنى امر عالم با همه تشتت و تفرقى كه دارد تحت تدبير واحدى اداره مىشود، و اين نشان دهنده توحيد ربوبيت و مدبر واحد است و آن خداى سبحان است. «٣» بنابراين خداوند كار را اندازهگيرى كرده و به ترتيب خود جارى ساخت و با نظم و ترتيب به تنفيذ امور مىپردازد «٤»، كه اين تدبير در برگيرنده هدايت تكوينى مخلوقات، و هدايت تشريعى آنان از طريق فرستادن پيامبران است.
اما تدبير ملائكه بر اساس فرموده اميرمؤمنان (ع) به گونهاى است كه آنها تدبير امور مردم را از سالى تا سال ديگر بر عهده دارند. «٥» با توجه به معناى تدبير مىتوان گفت: تدبير و عاقبت انديشى و برنامه ريزى در امور اداره، سازمان و خانواده ركن اساسى پيشرفت و كمال يابى است. امام صادق (ع) فرمود: «الكمالُ كلُّ الكمالِ ... تَقديِرُ المَعِيشَةِ». «٦» با تدبير