كه خداوند متعال مى‌فرمايد:
انَّمَا الصَدَّقاتُ لِلْفُقَراءِ وَ المَساكينِ و (توبه: ٦٠)
زكات مخصوص فقرا و مساكين و است.
از ديگر حقوقى كه براى فقرا در قرآن كريم، تصريح شده است، (حق معلوم) مى‌باشد؛ از جمله در وصف نمازگزاران مى‌فرمايد:
وَ الَّذينَ فى اموالِهِم حَقٌّ مَعلُومٌ للسّائِلِ وَ الَمحروُمِ. (معارج: ٢٤- ٢٥)
و آنها [نمازگزاران‌] كه در اموالشان حق معلومى براى سائل و محروم است.
مردى نزد امام سجاد (ع) آمد و در مورد «حق معلوم» در آيه مذكور سوال نمود. آن حضرت فرمود: حق معلوم چيزى است كه انسان از مال خود خارج مى‌كند و آن غير از زكات و خمس واجب است. عرض كرد: اگر زكات و خمس نيست، پس چيست؟ فرمود: حق معلوم آن مقدارى است كه انسان از مال خود به قدرى كه مالك است، كم يا زياد خارج مى‌كند. عرض نمود: با آن چه مى‌كند؟ فرمود: صله رحم به جا مى‌آورد، ناتوانى را تقويت مى‌كند، بارى را از دوش كسى بر مى‌دارد، به برادر ايمانى‌اش مى‌بخشد، يا براى مصيبتى كه برادرش به آن گرفتار آمده، صرف مى‌كند. عرض كرد:
خداوند بهتر مى‌داند رسالتش را كجا قرار دهد. «١» حاصل آنكه، حق معلوم مالى افزون بر خمس و زكات است كه هر كس براى رسيدگى به نيازمندان، بايد برخود واجب سازد و مقدار آن به توانايى و عطاى خود شخص بستگى دارد.
دو نكته قابل ذكر است: اول اينكه حق فقرا در اموال ثروتمندان معنايش‌