تدبير معشيت از ديدگاه آيات و روايات

تدبير معشيت از ديدگاه آيات و روايات - جمالی، قدرت الله - الصفحة ١١٦

ز. انفاقات و توجه به فقرا هر فرد مسلمان، تمام جوانب فردى و اجتماعى زندگى خود را بر اساس بينش و تعاليم ارزشمند اسلام تنظيم مى‌كند. انسان مؤمن ضمن مصرف و بهره مندى از نعمت‌ها و امكانات، بر اساس تكاليف اسلام و با انگيزه الهى، حقوق واجب مالى از قبيل خمس، زكات و حق معلوم را اداء نموده، تا در جهت كاهش فقر و محروميت در سطح جامعه گام بر دارد. از اين رو در مصرف ايده آل اسلام، توجه خاصى به فقرا و مساكين و نيازمندان شده است.
در فرهنگ اسلامى، نيازمند و فقير كسى است كه در معيشت، از حد كفاف برخوردار نباشد.
نيازمندان جامعه دو دسته‌اند؛ يك دسته كسانى هستند كه به هيچ وجه نمى‌توانند با تلاش خود سهم خود را از ثروت‌هاى جامعه استيفا كنند مانند معلولان، سالخوردگان، اطفال بى سرپرست و بيماران.
دسته دوم كسانى اند كه به فعاليت اقتصادى مى‌پردازند، ولى درآمدشان هزينه‌هاى زندگى در سطح كفاف را تأمين نمى‌كند. از اين رو، اين دو دسته از نيازمندان در بيت المال و اموال ثروتمندان حقى دارند، كه در اينجا به آن مى‌پردازيم.
قرآن كريم در وصف پرهيزگاران مى‌فرمايد:
وَ فى‌ اموالِهِم حَقٌ للسائِلِ وَ الَمحروُمِ. «١» در اموال آنها [پرهيزگاران‌] حقى براى سائل و محروم بود.