تدبير معشيت از ديدگاه آيات و روايات

تدبير معشيت از ديدگاه آيات و روايات - جمالی، قدرت الله - الصفحة ١٥٤

وَ انْ كانَ الرّزقُ مَقسُوماً فَالحِرصُ لِماذا. «١» هرگاه رزق قسمت شده است، پس حرص براى چيست؟
در فصل دوم اين پژوهش، راهبردهاى اساسى تدبير معيشت (برنامه ريزى، نظم و انضباط، آينده نگرى و ...) را مورد بررسى قرار داديم، كه اگر كسى آن راهبردها را در زندگى خودش پياده كند در ساماندهى امور معيشت موفق خواهد بود كه در واقع آنها را مى‌توان عوامل مادى توسعه رزق ناميد و اما از آنجايى كه در توسعه رزق، عوامل معنوى نيز از جايگاه برجسته‌اى برخوردارند به همين سبب در روايات از آنها فراوان سخن رفته است.
توضيح اينكه در عالم هستى دو گونه نظام على (مادى و معنوى) وجود دارد. همه اين علل، فيض عليت خود را از خدا مى‌گيرند. او قادر است در هر لحظه‌اى كه مصلحت بداند، علتى را از عليت ساقط كند؛ همانگونه كه در واقعه به آتش افكندن حضرت ابراهيم (ع) چنين كرد.
در جهان بينى مادى، تنها علل مادى در روزى انسان‌ها و ريشه كنى فقر مؤثر است؛ ولى در جهان بينى الهى علل معنوى به اندازه علل مادى، چه بسا بيشتر از آن ايفاى نقش مى‌كند.
از اين رو در آيات قرآن، ايمان و تقواى الهى جامعه از عوامل نزول بركات، باز شدن درهاى رحمت الهى شمرده شده است. و در روايات عواملى چون: شكر، امانت دارى، خوش خلقى، حسن همجوارى، مهمان نوازى، استغفار، صدقه، صله رحم، بسيار لا حول و لا قوة الا باللَّه گفتن، نماز شب، تميز كردن اطراف خانه، شستشو و تميز كردن ظروف و ... در افزايش روزى مؤثر دانسته شد.