تدبير معشيت از ديدگاه آيات و روايات

تدبير معشيت از ديدگاه آيات و روايات - جمالی، قدرت الله - الصفحة ٤٨

سازى‌ها، نه خير خواهى وجود دارد، و نه از امانت دارى نشانى يافت مى‌شود.
در فرازى ديگر مى‌فرمايد:
ثُمَّ انْظُر فى أُمُورِ عُمَّالِكَ فَاسْتَعمِلهُم اختِباراً ثُمَّ تَفَقّدْ أَعمالَهُم، وَ ابعثِ العُيُونَ مِن أَهلِ الصِّدقِ وَ الوَفاءِ عَلَيهِم، فَانَّ تَعاهُدَكَ فى السِّرِّ لِامُورِهِم حَدوَةٌ لَهُم عَلَى استِعمالِ الامانَةِ وَ الرِّفق بِالرَّعيِّة. «١» سپس در امور كارگزارانت نيك بنگر، و پس از آزمايش [و ارزيابى‌] به كارشان بگمار ... سپس رفتار آنها را بررسى كن، و جاسوسانى راستگو، و وفا پيشه بر آنان بگمار؛ كه مراقبت و بازرسى پنهانى تو از كارشان، سبب امانت دارى و مهربانى آنان با رعيت خواهد بود.
امام رضا (ع) مى‌فرمايد: پيامبر اسلام (ص) هنگامى كه لشكرى را به سويى گسيل مى‌داشت و اميرى برايشان مى‌گماشت، از كسان مورد اعتماد خود شخصى را روانه مى‌كرد تا از احوال آن امير جستجو كند و آن حضرت را از (عملكرد او به) بياگاهاند. «٢» نظارت‌هاى مطرح شده در اين روايات بيشتر به سازمان‌ها و مجموعه‌هاى بزرگ مربوط مى‌شود، ولى بديهى است كه براى نهادهاى كوچك‌تر مثل خانواده نيز به نوعى ديگر به حسب موقعيت‌ها و زمان‌هاى مختلف قابل استفاده خواهد بود.