تدبير معشيت از ديدگاه آيات و روايات - جمالی، قدرت الله - الصفحة ٢٤
به صفت «بىحسابى» توصيف مىكند، به معناى بىسبب نيست؛ زيرا خداوند قضا و قدر خود را از طريق اسباب موجود در جهان جارى مىسازد. و نيز به معناى بىاندازه و نامحدود نيست؛ براى اينكه خداوند مىفرمايد: «انّا كُلَّ شىءٍ خَلَقناهُ بِقَدَرٍ». (قمر: ٤٩) ما همه چيز را به اندازه خلق كرديم، بلكه مراد از «بىحسابى» بى عوض است؛ بخاطر اينكه ما در مقابل روزيى كه خداوند عنايت مىكند، عوضى پرداخت نمىكنيم. البته در راه به دست آوردن روزى تلاش مىكنيم و اين تلاش را نمىتوان عوض روزى به شمار آورد؛ زيرا قدرت كار و تلاش را نيز خداوند بدون عوض به ما ارزانى داشته است. «١» ٥. كم و زياد بودن روزى به دست خدا است. از اين رو خداوند روزى هر كس را بخواهد وسيع يا محدود مىسازد. امّا اين بدان معنى نيست كه بعضى افراد چنين پنداشتهاند كه بايد از كوشش و تلاش دست كشيد و در گوشهاى نشست، بلكه معيار آن بر اساس مصالحى است كه پروردگار عالم براى آزمون خلق و نظام زندگى لازم مىداند؛ چه بسا ثروت فراوان، بلاى جان صاحبان آنهاست و هر گونه آرامش را از آنها سلب مىكند. «٢» و گاه تنگى روزى جهت آثار تربيتى و جلوگيرى از طغيان مردم است. «٣» اين دسته از افراد از دو نكته اساسى غافلاند: اول آنكه: مشيت و اراده خداوند بر اساس حكمت است، لذا بر اساس لياقتها و شايستگىها و ساير حكمتهايى كه ممكن است حتى از ديد ما پنهان باشد، عطاء مىكند. دوم آنكه: مشيت الهى در جهت نفى عالم اسباب نمىباشد. يعنى