تدبير معشيت از ديدگاه آيات و روايات

تدبير معشيت از ديدگاه آيات و روايات - جمالی، قدرت الله - الصفحة ١١٧

مرحوم علامه طباطبايى در مورد اين آيه مى‌فرمايد: اختصاص دادن حق سائل و محروم به اموال پرهيزگاران- با آنكه اگر چنين حقى ثابت شود، به اموال آنها محدود نيست و در اموال همه است- براى اين بوده كه بفهماند پرهيزگاران، با صفايى كه در فطرتشان هست حق سائل و محروم را در اموال خود درك مى‌كنند و براى نشر رحمت و مقدم داشتن نيكى، بخشى از مال خود را به نيازمندان اختصاص مى‌دهند. «١» امير مومنان على (ع) مى‌فرمايد:
همانا خداوند در اموال ثروتمندان، به قدرى كه فقراى آنها را تأمين نمايد، واجب كرده‌است. پس، از بين رفتن فقرا يا به مشقت افتادن يا برهنه ماندن آنها، به سبب دريغ اغنياء از پرداخت حق فقراست. از همين رو خداوند براى اين كارشان، در روز قيامت از آنان به سختى حساب مى‌كشد و آنها را به عذاب دردناك گرفتار مى‌سازد. «٢» حقوق فقرا در اموال ثروتمندان متعدد است. يكى از آنها قسمتى از محل مصرف خمس است، چنان كه خداوند متعال مى‌فرمايد:
وَاعْلَمُواْ أَنَّمَا غَنِمْتُم مّن شَىْ‌ءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ‌و وَلِلرَّسُولِ وَلِذِى الْقُرْبَى‌ وَالْيَتمَى‌ وَالْمَسكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ (انفال: ٤١)
بدانيد هر گونه غنيمتى به دست آوريد، خمس آن براى خدا و پيامبر و براى نزديكان و يتيمان و مسكينان و واماندگان در راه (از آنها) است.
يكى ديگر از حقوق نيازمندان در اموال ثروتمندان، زكات است چنان‌