مطالب مطرح شده به خوبى دايره وسيع تبذير و اسراف را نشان مى‌دهد و شايسته است كه انسان عاقل مسلمان در مصرف، نهايت دقت را بنمايد تا از گناه و لغزش در اين راستا، مصون بماند.
تفاوت اسراف و تبذير: اين دو كلمه در كثيرى از موارد در يك معنى به كار مى‌روند و به عنوان تأكيد پشت سر هم قرار مى‌گيرند؛ چنان كه امير مؤمنان مى‌فرمايد:
الا وَ انَّ إِعطاءَ المالِ فى غَيرِ حَقّهِ تَبذيرٌ وَ اسرافٌ وَ هُوَ يَرفَعُ صاحِبَهُ فى الدُّنيا وَ يَضَعَهُ فى الاخِرَةِ وَ يُكرِمُهُ فِى النّاسِ وَ يُهينُهُ عِندَ اللَّهِ. «١» آگاه باشيد، بخشيدن مال به آنها كه استحقاق ندارند، زياده روى و اسراف است. ممكن است در دنيا مقام بخشنده آن را بلند مرتبه كند، اما در آخرت پست و حقير خواهد كرد، در ميان مردم ممكن است گرامى اش بدارند، ولى در پيشگاه خدا خوار و ذليل است.
اما با توجه به ريشه اين دو واژه، هرگاه اين دو در مقابل هم قرار گيرند، «اسراف» به معناى خارج شدن از حد اعتدال، بدون آنكه چيزى را در ظاهر ضايع كرده باشد، به كار مى‌رود؛ مثل اينكه لباس گران قيمتى بپوشد كه بهايش چندين برابر مورد نيازش باشد، و يا غذاى خود را آن چنان گرانقيمت تهيه كند كه با قيمت آن بتوان عده زيادى را آبرومندانه تغذيه كرد.
در اينجا از حد تجاوز شده، ولى در ظاهر چيزى نابود نشده است.
ولى «تبذير» آن است كه آنچنان مصرف كنيم كه به اتلاف و تضييع بيانجامد، مانند اينكه براى دو نفر ميهمان غذاى ده نفر را تهيه كنيم، آنگونه كه بعضى از جاهلان مى‌كنند و به آن افتخار مى‌نمايند، و باقى مانده را در