فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٣٩٥ - تخلية السّرب
سر؛ بردن نام خدا؛ پيش نهادن پاى چپ هنگام ورود و پاى راست هنگام خروج از محل تخلّى؛ خواندن دعاهاى وارد شده؛ تكيه كردن بر پاى چپ؛ تطهير مخرج غائط پيش از مخرج بول؛ تنحنح(-->تنحنح)؛ استبراء(-->استبراء)پس از ادرار؛(٥)انتخاب مكان مناسب براى ادرار كردن ـ مانند مكانى كه قدرى بلند است ـ به جهت مصون ماندن از ترشّح بول به بدن و لباس.(٦)
مكروهات:امور ذيل از مكروهات تخلّى به شمار مىرود: تخلّى در راهها؛ چاههاى آب؛ زير درختان داراى ميوه؛ توقّفگاههاى كاروانها و مسافران؛ جلوى درِ خانهها و مانند آن ـ همچون مغازهها ـ كه موجب لعن و نفرين مردم مىگردد؛ روى قبرها و بين آنها؛ عورت را به سمت قرص ماه يا خورشيد گرفتن؛ خوردن؛ آشاميدن؛ مسواك زدن؛ طولانى نشستن و سخن گفتن. همچنين بول كردن در حالت ايستاده، روبه باد، از بلندى مانند پشت بام، بر زمين سخت، در آب ـ اعم از راكد و جارى ـ و در لانه حيوانات مكروه است.(٧)
(-->مستراح)
تخلية السّرب
تَخليةُ السَِّرْب:بىمانع (بىخطر) بودن راه.
مراد از عنوان يادشده بىخطر بودن مسير نسبت به جان، مال و آبرو است(١)و از آن به مناسبت در باب صلات و حج ياد شده است.
استطاعت، شرط وجوب حج و از اركان آن، تخلية السرب است كه در صورت عدم حصول آن، حج واجب نيست(٢)و چنانچه با وجود خطر، حج بگزارد بنابر مشهور از حَجَّة الاسلام كفايت نمىكند(٣)(-->استطاعت).
از شرايط وجوب نماز جمعه ـ در فرض وجوب آن ـ بىخطر بودن مسير آن است(٤)(-->نماز جمعه).