گفتار و كردار رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و نيز امامان عليهم السّلام از آن جهت كه ظرف مشيّت و اراده خداوند متعال هستند، همواره منطبق با خواست و محبّت حضرت حق بلكه عين آن مى‌باشد؛ از اين‌رو، خداوند متعال در آيات متعدّدى از قرآن، بندگان را به پيروى از آنان و اطاعت مطلق از اوامر و نواهى ايشان فراخوانده(١)و اعلام كرده است كه وجود مبارك رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله الگو و اسوه نيكو براى شما است.(٢)بدين جهت شكى در محبوبيت و فضيلت تأسّى به معصومان عليهم السّلام در گفتار و رفتار ايشان نيست؛(٣)بلكه تأسّى به آنان به معناى انجام دادن عمل بر وفق عمل ايشان، واجب است؛ بدين معنا كه عملى را كه آن بزرگواران به عنوان واجب، مستحب يا مباح انجام داده‌اند، بر امّت نيز واجب است آن عمل را با همان عنوان انجام دهند.(٤)

فعلى كه از معصوم عليه السّلام صادر شده است اگر وجه آن از نظر وجوب، استحباب يا اباحه معلوم باشد، بحثى نيست و اگر معلوم نباشد و قرائن تعيين كننده نيز وجود نداشته باشد، در اينكه فعل صادر شده دلالت بر وجوب دارد يا استحباب و يا اباحه ـ به معناى عام نه مقابل وجوب و حرمت ـ اختلاف است(-->سنّت). البتّه اگر عمل، عبادى (قُربى) باشد در دلالت آن بر رجحان و افضليت شكى نيست.(٥)

در كلمات فقها نسبت به برخى اعمال از آن جهت كه يكى از معصومين آن را انجام داده به دليل تأسّى، حكم به استحباب شده است.(٦)چنان‌كه برخى فقها به دليل تأسّى، به وجوب اعمالى حكم كرده‌اند.(٧)

قلمرو تأسّى:قلمرو تأسّى از معصوم عليه السّلام افعالى است كه اقتضاى عموميت داشته، مانعى از شمول آن نسبت به غير معصومين عليهم السّلام وجود نداشته باشد؛ بنابر اين افعالى كه از معصوم به لحاظ مقام و منزلت ذاتى يا منصب ولايت و امامت وى صادر مى‌شود و شأن اختصاصى ايشان به شمار مى‌رود، موضوع

(١)؛
(٢)
(٣)المعتمد فى شرح المناسك ٥/ ٢١٣
(٤)رسائل الشريف المرتضى ٢/ ٢٦٥ ؛ ايضاح الفوائد ١/ ٧٨ ؛ ذكرى الشيعة ٣/ ٣٢٧
(٥)اصول الفقه ٢/ ٥٨ ـ ٦٠ ؛ الاصول العامة/ ٢٣٣ ـ ٢٣٥
(٦)الروضة البهية ١/ ٣٣٨ ؛ جواهر الكلام ٤/ ٣١٨ ، ٣٢١ ، ٩/ ١١٠ ، ١١/ ٣٧٧ ، ١٤/ ٧٥ و ٣١/ ٧١
(٧)جامع الخلاف و الوفاق/ ١٩ ؛ مختلف الشيعة ٤/ ٤٦٢ ؛ منتهى المطلب ٦/ ٧٩ ؛ ذكرى الشيعة ٢/ ١٣١