فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٢٢٨ - بینى
بينى
بينى: عضو داراى حسّ بويايى.
از آن در بابهاى طهارت، صلات، قصاص و ديات سخن رفته است.
طهارت:مشهور ميان فقها در تيمّم وجوب مسح پيشانى تا بالاى بينى است(١)(-->تيمّم). داخل كردن آب در بينى جهت استنشاق براى وضو مستحب است(٢)(-->استنشاق). در وجوب يا استحباب ماليدن كافور بر بينى ميّت اختلاف است(٣)(-->حنوط). ملاقات چيز پاك با نجس در درون بينى كه باطن بدن(-->باطن)به شمار مىرود موجب نجاست نمىشود.(٤)
صلات:مستحب است هنگام سجده، بينى بر خاك يا چيزى كه سجده بر آن صحيح است گذاشته شود.(٥)
قصاص:قصاص در بينى به تصريح قرآن كريم ثابت است.(٦)بنابر اين اگر كسى بينى ديگرى را ـ هرچند معيوب باشد ـ بِبُرد بينى او بريده مىشود؛ هرچند سالم باشد؛ ليكن اگر بينى آسيب ديده شَل و بينى آسيب رسان سالم باشد بنابر تصريح بسيارى قصاص نمىشود بلكه جانى بايد ديه(-->ديات)يا ارش(-->ارش)آن را بپردازد.(٧)
اگر قسمتى از بينى بريده شود همان مقدار نسبت به كلّ بينى، محاسبه و از بينى جانى قطع مىشود. در نتيجه اگر نصف يا يك سوم بينى بريده شده باشد، از بينى جانى نيز همان مقدار بريده مىشود؛ هرچند بينى جانى كوچكتر از بينى فرد آسيب ديده (مَجْنىٌعَلَيه) باشد.(٨)
در اينكه بريدن نرمى بينى با استخوان بالاى آن موجب قصاص همه بينى مىشود يا تنها در نرمى بينى قصاص و در استخوان آن، حكومت(-->ارش)ثابت مىشود اختلاف است. اگر همراه با نرمى بينى قسمتى از استخوان بالاى آن نيز قطع شود در اينكه در نرمى بينى قصاص و در استخوان، حكومت ثابت است يا قصاص در مجموع ثابت مىشود و يا در تعيين قصاص به خبره رجوع و درصورت شك، حكومت ثابت مىشود، اختلاف است.(٩)
ديات:براى بينى به اعتبار مقدار آسيب ديدگى آن ديههاى مختلفى مقرّر شده است.