______________________________
- اواسط مجلس سوگوارى به‌طور ناگهانى مأمورين امنيتى و انتظامى كه از تهران به قم آمده بودند، وارد مدرسه شده و به عزاداران و مردمى كه براى استماع سخنان وعاظ در مدرسه گرد آمده بودند حمله نمودند. در همين هنگام طلاب مدرسه به دفاع پرداخته با سنگ و آجر پاسخ حمله‌كنندگان را مى‌دادند. در اين ميان مأمورين امداد و پليس انتظامى كه به انواع سلاح‌هاى گرم مجهز و آماده بودند وارد معركه شدند و زدوخورد بين قواى دولتى و طلاب و مردم بى‌پناه شدت گرفت.

ر. ك: روزشمار تاريخ ايران، جلد دوم، صفحه ١٥٣.

برابر اسناد موجود فضلاء و طلاب حوزه علميه قم طى اعلاميه‌اى بخشى از ماجراى فاجعه فيضه را بدين شرح اعلام كردند:

بسم‌اللّه الرحمن الرحيم‌

بخوانيد و به ديگران هم بدهيد حكومت وحشت و ترور با روحانيت قم چه كرد. عصر روز دوم فروردين ٤٢ بود كه عده زيادى از افراد گارد جاويد شاه و مأمورين دولتى با لباس مبدل با پشتيبانى اسلحه گرم طبق نقشه‌اى كه قبلًا ريخته بودند به مدرسه فيضيه (مركز بزرگ محصلين علوم دينى قم) جنب حرم مطهر حضرت معصومه (سلام‌اللّه عليها) ريختند مجلس عزا كه به مناسبت وفات حضرت جعفر صادق از طرف حضرت آيت‌اللّه العظمى آقاى گلپايگانى در مدرسه فيضيه برگزار شده بود با شعارهاى مخالف بر هم زدند. آن گاه با چوب و چماق و آجر پاره و وسائل ديگر حتى با چوبهايى از درختهاى مدرسه فيضيه مى‌شكستند، به جان طلاب و ساير مردم مسلمان كه بيشترشان زوار بودند افتاده مردم را مضروب و پراكنده نموده و به طلاب علوم دينيه كه فاقد هرگونه وسائل دفاعى بودند و پناهگاهى جز مدرسه نداشتند حمله كرده و به بادِ كتكهاى بيرحمانه گرفتند. عده‌اى را نقش زمين ساخته و گروهى را از طبقه دوم ساختمان و پشت بام مدرسه به زير افكنده و استخوان‌شان را در هم شكستند و آنچه مى‌توانستند معدوم و مجروح كردند بعد از اين جنايات به حجره‌اى كه حضرت آيت‌اللّه العظمى آقاى گلپايگانى و واعظ شهير جناب آقاى انصارى بودند ريخته محافظين آن حجره را خيلى زده و دنده داماد معظم‌له را شكستند، آنگاه به شكستن در و پنجره حجرات مدرسه و بر هم زدن و غارت كردن وسائل زندگى طلاب پرداخته و گستاخانه نسبت به علماء و طلاب علوم دينيه و مردم سلمان فحاشى نمودند. در اين هنگام بود كه صداى گلوله‌هاى پياپى فضاى مدرسه و حرم مطهر را پر كرده بود در نتيجه جمعى از طلاب آغشته به خون و لباسهاى جمعى را پاره پاره و آتش زدند و چندين نفر از طلاب را تا سر حد مرگ مضروب ساخته كه پس از مدتى درگذشتند. (البته جنازه‌ها مفقودالاثر است و معلوم نيست به كجا برده‌اند) و بيش از صد نفر از مجروحين در بيمارستانها و منازل بسترى شدند و مدرسه به صورت ويرانه غارت زده‌اى درآمده و پاسبانها براى جلوگيرى از افتضاح و رسوائى دولت از ورود مردم به مدرسه جلوگيرى كردند و بيش از ٢٤ ساعت از اين منظره وحشتناك نگذشته بود كه مأمورين دولت و گارد جاويد شاه اعمال ضد انسانى روز گذشته خود را در مدرسه فيضيه و دارالشفاء آغاز و مجددا عده‌اى را مجروح كردند و دانشجويان علوم دينى را از حجره‌هاى خود با وضع رقت‌بارى متوارى ساختند اين است گوشه‌اى از فجايعى كه به دست دولت استعمارى انجام گرفت. برادران ايرانى! بدانيد، جامعه روحانيت گناهى جز دفاع از حريم قرآن و ناموس و استقلال و دفاع از وضع نابسامان مسلمانان ندارد. روحانيت به جرم مصلحت‌انديشى و حفظ استقلال مملكت بايد مورد هتك و شتم و قتل دژخيمان دولت قرار بگيرند! در اين كشور آزاد! كه دستگاه حاكمه‌اش همچون دستگاه حكومت معاويه و يزيد زير ماسك قلابى تظاهر به ديانت در حال كوبيدن اساس ديانت است طلاب علوم دينيه كه به ساده‌ترين وضع زندگى ساخته و خادم صميمى ملت و دين هستند كارشان به جائى رسيده كه تحت شكنجه عمال ارتجاعى دولت بسر مى‌برند. مردم شرافتمند ايران بيائيد وضع زندگى و مدارس دانشجويان علوم دينى و پيكرهاى خون آلود آنان را از نزديك مشاهده كرده و همانند آنهايى كه ديدند و گريستند، اشك بريزيد. اشك بريزيد كه چرا بايد ملت مسلمان اسير ظلم و شكنجه حكومت خفقان مستبد وقت قرار بگيرند. هيئت حاكمه با اين اعمال وحشيانه معنى آزادى را به همه فهماند!! و نشان داد كه براى تحميل آراء خودمختارند و خلاف قانون خود به چه عمليات ننگينى دست مى‌زند. حكومت مفتضح ايران عملى كرد كه در برابر فشار مردم آزاده ايران به زانوى عجز درآمده تلاشى مذبوحانه مى‌نمايد و بدين وسيله سند رسوائى خود را كه مدتها است-