نامبرده ساعت ١٠٠٠ روز ٩/ ١/ ٤٦ در مسجد اعظم ضمن دادن درس اظهار داشته من مى‌دانم آقايان طلاب در اين روزها بسيار ناراحت و متفكرند، ولى بنده به شخص اول مملكت تلگراف كردم و از دستگاه دولتى يك نفر را به منظور رفع ناراحتيهاى عمومى خواستم كه يك نفر وزير را فرستادند و من تمام مطالب را براى او گفتم ولى نمى‌دانم مأمورى كه آمده بود مطالب مرا نفهميده و يا آنكه نتوانسته خوب بفهماند و نتيجه مثبت از آمدنش حاصل نگرديد، بابا در اين مورد مأمورى بفرستيد كه حرف را خوب بفهمد و خوب بفهماند و بين دولت و علماء را بهم نزند، خلاصه شما طلاب در اين امتحانات‌[١] و برنامه‌ها و دستورات شركت نكنيد تا ببينيم چه خواهد شد، و چه مى‌خواهند بكنند (در اين هنگام طلاب همگى گفته‌اند احسنت ما همين را مى‌خواستيم)

اين مطالب چندين مرتبه تكرار شده و ساعت ١٠١٠ سخنرانى آيت‌اللّه گلپايگانى خاتمه يافته و جمعيت كه در حدود سه هزار نفر و اكثرا طلاب بوده‌اند متفرق گرديده‌اند.

رونوشت به پرونده .... در پرونده ٩٢٩٢ .....

نمايش تصوير

[١] محصلين علوم دينى همچون دانشجويان در حين تحصيل از انجام خدمت سربازى معاف بودند. هرگاه رژيم بر آن مى‌شد تا از فعاليت يك روحانى ممانعت به عمل آورد. او را به خدمت نظام وظيفه اعزام مى‌كرد. چنان كه بسيارى از طلاب-- را روانه خدمت سربازى نمود. اگر چه بر تن كردن لباس سربازى مانع از انجام تبليغ توسط روحانيون نمى‌شد اما به هر حال محيط نظامى و نظارت شديد آنان را تحت فشار قرار مى‌داد و مشكلات و موانعى را موجب مى‌گرديد. لذا هر گاه رژيم مى‌خواست محدوديتهايى را براى طلاب و علماء و حوزه‌هاى علميه به وجود آورد، با طرح بهانه‌هاى واهى و به منظور در مضيقه قرار دادن و كنترل فعاليتهاى علماء و حوزه‌هاى علميه، عوامل ساواك هر از چند گاهى به اين شگرد دست مى‌يازيدند. عوامل ساواك با بهانه قرار دادن مسئله امتحان طلاب، سعى مى‌كردند نظام مستقل حوزه‌هاى علميه را نيز مورد تخطئه قرار داده و از اين رهگذر، زمينه‌هاى بى‌نظمى و هرج مرج، و نفوذ دادن عناصر ساواك را در مدارس علميه و روحانيت فراهم آورند. علماى اعلام و مراجع آگاه روحانيت قاطعانه در مقابل اين شگرد رژيم به مقاومت و افشاگرى پرداختند.

نخستين اعلاميه آيت‌اللّه العظمى خمينى( ره) بعد از تبعيد از ايران در همين راستا صادر شد. ايشان خطاب به طلاب گفتند:« تسليم نشويد و زيربار امتحانات پوچ آنها نرويد ... گمان نكنيد كه با ملايمت و تسليم، دست بردار هستند، بلكه با استقامت و ايستادگى و اظهار حق و فرياد مظلومانه عقب مى‌نشينند.» ر. ك: غلامرضا كرباسچى، هفت هزار روز تاريخ ايران و انقلاب اسلاميايران و انقلاب اسلامى، ٥، جلد اول، صفحه: ٢٨٩

همزمان با تحت فشار قرار دادن حوزه‌هاى علميه قم، مشهد و اصفهان، ساواك به مداخله در امور حوزه‌هاى علميه شهرستانهاى ديگر نيز ادامه داد، همانطور كه در سند زير آمده است، علماى گيلان از آيت‌اللّه ميلانى كسب تكليف نموده‌اند:

از: ٩/ ه تاريخ: ٢٣/ ٢/ ٤٦

به: ٣١٦ شماره: ١٥٢٣/ ٩ ه

موضوع: ارسال نامه به آيت‌اللّه ميلانى

نامه‌اى به امضاء حاج بحرالعلوم و صابرى‌[ ضيابرى‌] و لاكانى بدون آدرس وسيله پست براى آيت‌اللّه ميلانى ارسال كه در آن نوشته است: مسئله امتحان طلاب از طرف فرهنگ مورد تعقيب قرار گرفته تصميم نهائى حضرت عالى در اين خصوص چيست و اگر هم مصلحت در كتمان آن باشد اعلام فرمائيد مطمئنا مكتوم خواهد ماند.

فتوكپى نامه مزبور به پيوست تقديم مى‌گردد.

آقاى ازغندى طى گزارش روزانه به عرض برسد.

آقاى صابرى ضمن بهره‌بردارى خواسته شود كه از پاسخى كه ميلانى خواهد داد حتى‌الامكان مطلع و نتيجه را اعلام دارند و ساواك گيلان را مطلع فرمائيد. ٢٦/ ٢

در گزارش روزانه درج شد.

رونوشت به پرونده‌هاى نامبردگان بالا ضميمه گرديد. صابرى.