حضرت آيتاللّه العظمى حاج سيد محمد رضا گلپايگانى به روايت اسناد ساواك - -- - الصفحة ٧٦ - موضوع شيخ على نقى قادرى
شماره: ١٢٦٩٧/ س ت تاريخ: ٣/ ٦/ ٤٢
موضوع: شيخ على نقى قادرى
طبق اطلاع شخصى به نام شيخ علينقى قادرى از طلبههاى مدرسه فيضيه قم اظهار داشته كه طلبههايى كه از مدتها تفرقه خبر آزاد شدن آقاى خمينى را شنيدند از شهرستانها و اطراف در قم گرد هم جمع شده و فعاليت خود را به پشتيبانى از علماء اعلام[١] و مصمم شدند كه تقاضايى از دولت بكنند كه ناگهان خبر محصور بودن آقايان خمينى و شريعتمدارى و ميلانى به قم مىرسد سپس آقاى گلپايگانى رفتند كه در اين باره مشورت كنند آقاى گلپايگانى اجازه آمدن به تهران را مىدهد و اضافه مىكند كه در اين موقع خطرناك ما مىتوانيم سربازان امام زمان را از لحاظ خداپرستى و جانبازى در راه دين مبين اسلام خوب بشناسيم. شيخ علينقى قادرى اضافه كرد كه آقاى گلپايگانى گفتهاند آيه يأس براى ما نازل نشده و كسانى را كه تاكنون گرفتهاند چه كردند كه با ما بكنند شما مىدانيد كه پيروزى از آن ما است وليكن بايد بدين طريق بسر برد و انتظار كشيد كه خاندان حكومت جابر و اين سلطنت بنىاميه نابود شود.
وى گفت آقاى گلپايگانى اظهار داشته كه در نظر داشته باشيد پدر ديكتاتور و زورگوى او چندى بعد از كشف حجاب و اذيت و آزار روحانيون بچه وضع فجيعى از بين رفت مسلم بدانيد كه عدهاى در پى زدن ريشه خاندان پهلوى هستند و اين ناراحتيها استراحتى در پى دارد.
١/ ٦- در پرونده آيتاله گلپايگانى بايگانى شود. شهابى ٥/ ٦
نمايش تصوير
[١] آزادى حضرت امام خمينى( ره) از زندان: پشتيبانى همه جانبه جامعه روحانيت ايران و عراق و بسيارى از بلاد اسلامى از حضرت امام و حمايت قاطع و صريح مقامات برجسته روحانى از ايشان، امام را در موقعيتى قرار داد كه سرانجام به آزادى-- بى قيد و شرط ايشان انجاميد.
در اعلاميههاى شديداللّحن و قاطعانهاى كه از طرف علماى طراز اوّل شيعه صادر گرديد، بازداشت حضرت ايشان، بازداشت ملت شيعه و اهانت به مذهب و دين اسلام خوانده شد و رژيم پهلوى به شدت مورد نكوهش قرار گرفت. پشتيبانى و حمايت علماى اعلام و روحانيون عاليقدر ايران از رهبر كبير نهضت، تنها به صدور اعلاميه، تلگراف و نامه محدود نگرديد و همانگونه كه در اسناد گذشته ملاحظه شد علماى طراز اوّل حوزههاى علميه قم و مشهد تا علماى عالىمقام و مجاهد شهرستانها همگى هماهنگ از جاى برخاسته و به سوى مركز شتافتند و رسما خواستار آزادى بىقيد و شرط ايشان شدند. بسيارى از علما و روحانيون تهران نيز در محل معينى اجتماع كردند كه جمع زيادى از آنان دستگير و روانه زندان شدند. اولين دستاورد اين حركت و هجرت، شكسته شدن اختناقى بود كه پس از كشتار دسته جمعى ١٥ خرداد، بر سراسر ايران سايه افكنده بود.
از طرف روحانيون مهاجر و مقيم مركز، حاج آقا روحاللّه كمالوند عازم دربار گرديد تا از شاه بخواهد ترتيب ملاقات يكى از مقامات روحانى با امام داده شود. بر اثر اصرار و پافشارى ايشان، چند روز بعد با حضور چند تن از مقامات نظامى و امنيتى، ملاقات بين آيتاللّه آقاى خوانسارى و حضرت امام انجام شد.
آگاهى مردم از سلامتى و محل اقامت رهبر خويش، تا حدّى از تشنّج عمومى كاست و بازاريان پس از ١٤ روز اعتصاب، بازارها را باز كردند. دولت اعلام كرد كه پانزده نفر از بزرگترين پيشوايان مذهبى تسليم محكمه نظامى خواهند شد و محكمه نظامى ممكن است معنى مجازات اعدام را داشته باشد. اما فشار افكار عمومى داخل و خارج چنان موقعيت رژيم را به خطر انداخته بود كه شاه خود را ناچار ديد روحانيون و علماى بازداشت شده را بى قيد و شرط آزاد سازد. از اين رو در تاريخ ٢٩ تير ماه ١٣٤٢ بيشتر روحانيان و علمايى كه همزمان با دستگيرى حضرت امام در مركز و شهرستانها بازداشت گرديده بودند و نيز بسيارى از مردم مبارز كه طى قيام اسلامى ١٥ خرداد زندانى شده بودند، آزاد گرديدند. ولى نه تنها خبرى از آزادى امام نبود، بلكه زمزمه تبعيد ايشان نيز جسته و گريخته به گوش مىخورد! همزمان با آزاد شدن بيشتر زندانيان قيام ١٥ خرداد، رژيم شاه علما و روحانيان مهاجر را سخت تحت فشار قرار داد كه هر چه زودتر مركز را ترك گفته، به شهرهاى خود بازگردند و حتى بسيارى از مهاجرين را كه از بعضى نقاط حساس مانند آذربايجان و كردستان بودند، دستگير ساخته تحتالحفظ به محلشان بازگردانيد. مرحوم آيتاللّه پسنديده در مورد ديدار پاكروان با علما در منزل آقاى ميلانى مىگويد:« ... پاكروان با كمال شدت و تندى رو به آقايان كرده، گفت:« چرا به تهران آمدهايد؟ چرا برنمىگرديد؟ برويد از تهران بيرون، اينجا حكومت نظامى است و اجتماعات در حكومت نظامى ممنوع است. شما بايد به منزلهايتان برگرديد و اگر برنگشتيد حكومت نظامى به تكليفش عمل خواهد كرد ... ناگهان آقاى علوى، داماد مرحوم آقاى بروجردى با كمال شدت و عصبانيت به پاكروان حمله كرد و گفت:« اين چه اوضاعى است درست كردهايد؟ چه مىخواهيد بكنيد؟ شما هرگز قادر نيستيد آيتاللّه خمينى را تبعيد كنيد و به جايى بفرستيد. اين امر براى شما از محالات است. دست از كارهاى زشتتان برداريد. پس از او، آقاى جزائرى هم با كمال شدت با پاكروان صحبت كرد. پاكروان برخاست و از منزل بيرون رفت.»
اما موضعگيريها و سرسختىهاى جامعه روحانيت كه افكار عمومى با آن همراه بود، رژيم شاه و كارشناسان خارجى او را بر آن داشت كه به حيله متوسل شوند و به منظور تشنجزدايى، امام را از زندان خارج كنند ولى با محاصره و تحت نظر قرار دادن ايشان، از هرگونه تماس و ارتباطى ميان ايشان و توده مردم جلوگيرى بعمل آورند.
روز جمعه ١٢ ربيعالاوّل ١٣٨٣ مطابق با ١١ مرداد ١٣٤٢، پاكروان رئيس ساواك به پادگان عشرتآباد رفت و با حضور در محضر امام بزرگوار گفت:« ... اكنون حضرتعالى آزاد مىشويد. منتهى لازم است به عرض برسانم كه سياست يعنى كلك و نيرنگ. سياست يعنى دروغ و تزوير، سياست يعنى حقهبازى و خلاصه سياست يعنى پدرسوختگى و اين كارها مربوط به ماست و مرجع روحانيت نبايد خود را به اين امور آلوده سازد و در سياست دخالت نمايد.» حضرت امام در پاسخ اين جمله را فرمودند كه« ما در سياستى كه شما معنا مىكنيد، از اول دخالتى نداشتهايم.»
بدين ترتيب، امام امّت از پادگان عشرتآباد به« داوديه» واقع در ١٢ كيلومترى تهران، به خانه نجاتى نامى منتقل گرديد كه-- برخى معتقدند خانه نجاتى در واقع خانه امن ساواك بوده است.
بهرحال با پخش خبر آزادى حضرت امام مردم به جشن و شادمانى پرداختند. بازارها و خيابانها چراغانى گرديد، عده زيادى در تهران به سوى محل اقامت ايشان شتافتند و عدهاى هم از شهرستانها عازم تهران گرديدند. در سند مورخ ١٥/ ٥/ ٤٢ به شماره ١٠٥٤٩/ س ت ساواك آمده است:« در ساعت ١٤٣٠ روز جمعه ١١/ ٥/ ٤٢ آقايان خمينى و محلاتى و قمى به خانه شماره ٨ در خيابان شميران ايستگاه مينا كوچه دفترى متعلق به آقاى نجاتى انتقال داده شدند و از ساعت ١٦٠٠ الى ٢١٣٠ متجاوز از سه هزار نفر از طبقات مختلف از نامبردگان ديدن كردند و هر يك دست آقاى خمينى را مىبوسيدند.» اما بر اساس همان سند فرداى آن روز يعنى ١٢/ ٥/ ٤٢ ايشان از ساعت ٠٠/ ٩ صبح ممنوعالملاقات گرديد.
پس از گذشت اندك زمانى بنا به درخواست سازمان امنيت از ايشان جهت تهيه يك منزل خصوصى، بنا به استقبال فردى به نام آقاى روغنى، به خانه ايشان در قيطريه عزيمت و تحت نظر قرار گرفت و در واقع با پايان يافتن دوران حبس، دوران حصر ايشان آغاز گرديد.
وجود مهاجرين در تهران و عدم بازگشت آنان به مراكز خويش، بزرگترين دليل و نشانه عدم آزادى حضرت امام بود. از اين رو رژيم بدون ايجاد سروصدا مهاجرين را يكى پس از ديگرى از مركز راند و سرانجام چند تن علماى طراز اول قم و مشهد را در روز ١٨ جمادىالاول ١٣٨٣ مطابق با ١٥ مهر ماه ١٣٤٢ تحتالحفظ به مشهد و قم فرستاد.
همانطور كه ملاحظه شد خبر آزادى امام خمينى و علماى ديگر از زندان موجى از سرور و شادمانى در جاى جاى ايران و حوزههاى علميه داخل و خارج ايران بوجود آورد، در ذيل به چند نمونه از تلگرافهاى تبريك كه به مناسبت آزادى ايشان براى حضرت آيتاللّه گلپايگانى ارسال شده است توجه فرماييد:
وزارت پست و تلگراف و تلفن
تاريخ: ١١/ ٥/ ١٣٤٢ فسا قم ش ٣٦١ ك ٢٦٧ ت ١٦/ ٥
حضرت آيتاله العظمى جناب آقاى گلپايگانى رونوشت حضرت آيتاله العظمى جناب آقاى سيد محمد داماد رونوشت حضرت آيتاله العظمى جناب آقاى نجفى مدظلهم العالى قم
مولود مسعود حضرت خاتم انبياء صلى اله عليه و آله كه مصادف با آزادى آيات عظام گرديده موجب مسرتى فوق مسرت شده به آن قائدين عظيم الشأن شيعيان تبريك عرض نموده و تبعيت خود را نسبت به اوامر شما اظهار و هرگونه اقدامى كه خلاف منويات شما واقع شود از طرف خود و از طرف عموم متدينين فسا نسبت به آن اظهار انزجار مينمائيم ادامه ظل مبارك و حفظ دين مبين اسلام را از خداوند متعال مسئلت مىنمائيم الاحقر محمدحسين ارسنجانى الاحقر ابوطالب مدرسى احقر احمدعلى انشائى الاحقر مصطفى جمالزاده حاج محمد جواد بامداد حاج ميرزا عبدالوهاب حميدى حاج محمد رضا مروجى على اكبر مروجى حاج محمد حسين فيروزى محمدباقر بگىزاده محمدباقر راسخى بلندحسين پارسا محمد مناجاتى سيد يوسف هاشمى اسمعيل طاهرى كاظم گلستانى محمدعلى متشرعى اكبر حميدى حسن افتاده قنبرعلى عادل حاج خليل ذاكرى حسين نظامى علىاصغر عباسى حاج احمد دستورى محمد روشن پرتو محمود حبيبى احمد فرزان جو محتشم تقديرى على تقديرى مرتضى وديعى حاج فتحاله نيروكار حسن تقديرى محسن ظاهرى علىاصغر المحمد جمشيد دستورى عزيزاله جعفر پير سيروس فرهمند حسين جاويدى محمدتقى بامداد حاج محمد جواد تمدن حاج احمد خانى جواد نظامى محمدجواد شيراز محمدحسن شيرابسى مهدى رهروان عبداله مروجى آقاخان زارعى. نبىزاده. كريم باينانى. حاج سلطانى. كاظم اخلاقى علىاكبر زارعيان محمدعلى جاز ابوطالب صدوقى مصطفى فلسفى محمد كريم خامد محمدحسين رفيعى على حبيبزاده غلامرضا رحيمزاده محمدكاظم غضنفرى ايرج بذرافشان جليل بذرافشان. ر. ك: سيدحميد روحانى، بررسى و تحليلى از نهضت امام خمينى، جلد ١، صص: ٦٤٥/ ٥٤٣؛ كوثر( منشورات مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى)، جلد ١، ص ٩٨
وزارت پست و تلگراف و تلفن
تاريخ: ١٥/ ٥/ ١٣٤٢ جهرم قم شماره ٢٧٥ ك ٥ ت ١٥/ ٥-- خدمت آيتاله العظمى جناب آقاى حاج سيد محمدرضا گلپايگانى مدظله العالى قم ضمن تقديم سلام هيئت علميه جهرم آزادى حضرت آيتاله العظمى خمينى و ساير علما اعلام را صميمانه تبريك. معروض مىدارد حاج سيد حسن نائينى سيد ابراهيم حق شناس سيد فخرالدين آيتالهى سيد عبدالحسين آيتالهى سيد عبدالحسين آيتالهى حاج سيد محمدرضا اصفهانى حاجى سيد محمد احمدى سيد محمد على حقشناس سيد حسين آيتالهى سيد ابوالقاسم شفيعى عنايتاله احيا محمدعلى قدسى ابوالقاسم محمود الحاج نمائى حسين شب زندهدار حاج حقدان
وزارت پست و تلگراف و تلفن
تاريخ: ١٧/ ٥/ ١٣٤٢ خوى قم ش ٣٥٤ ك ١٧ ت ١٦/ ٥
آيتاله العظمى آقاى گلپايگانى استخلاص آيتاله العظمى خمينى و ساير آيات تبريك عظمت اسلام مسئلت الاحقر مرقاتى
وزارت پست و تلگراف و تلفن
تاريخ: ١٢/ ٥/ ١٣ ١٣٤٢/ ع ١/ ٨٣ تهران قم ش ٢١ ٢١ ٣
حضرت آيتاله على الانام آقاى گلپايگانى دامت بركاته
استخلاص حضرات آيات ثلاث دامت بركاتهم را تبريك معروض مىدارم. آملى
وزارت پست و تلگراف و تلفن- بى سيم پهلوى
١٩/ ع ١/ ٨٣
Ministere des P. T. T. RADIO PAHLEVI
RADIOGRAMME
AYATOLLOH OZMA AKAYE GOLPAIJANEE TEHERAN IRAN/
TAHNEATE MOWLOODE KHATAME ANBEA WAESTEKLASE OLAMAE AALOM KHOSOUSAN AYATOLLAH KHOMINEE HOZOORE TAKADEEM MEEDARAM WABADEN MONASABAT DAR MAJLESEMAN JASHNEE BARPA MOMOUDOHIEM.
SAYED ABBASS MOHREE) DAIHEEM(
آيتاله العظمى آقاى گلپايگانى طهران ايران
تهنيت ميلاد خاتم انبيا و استخلاص علماء اعلام خصوصا آيتاله خمينى حضور اقدست تقديم مىدارم و بدين مناسبت در مجلسمان جشنى برپا نموديم.
سيد عباس مهرى
وزارت پست و تلگراف و تلفن
١٢/ ٥/ ١٣ ١٣٤٢/ ع ١/ ٨٣
تجريش قم ش ١٢ ١٨ ١١
حضرت آيتاله العظمى آقاى گلپايگانى دامت بركاته
امروز آيات ثلث مستخلص عرض ارادت سلام تقديم نورالدين شريعتمدار.