حضرت آيتاللّه العظمى حاج سيد محمد رضا گلپايگانى به روايت اسناد ساواك - -- - الصفحة ٥٣٦ - درباره آيتاله گلپايگانى و مرعشى نجفى
١- علت افراطى بودن و يا مخالفت اين مرجع اصولًا اين مرجع روحانى به معنى واقعى كلمه افراطى نيست بلكه ممكن است تحت تأثير احساسات جامعه دينى و برخى از افراطيون غير روحانى قرار گيرد و در اين زمينه براى حفظ موقعيت خود عكسالعملى شديد نشان مىدهد و بهترين نشانه موضوع اين است كه وقتى ساواك توضيحى يا بازخواستى از آنها به عمل مىآورد ضعف و زبونى نشان مىدهند تا جايى كه اصل موضوع را انكار مىكنند و علت اينكه بعضا نامبرده مخالفتهايى با دولت دارد اين مخالفتها به مناسبت حفظ وجهه روحانيت در اجتماع است و از طرفى جنبه مادى هم دارد و اگر مخالفتهايى از طرف وى ديده نشود وضع مرجعيت وى به طور كلى متزلزل و كسى پولى به وى نخواهد داد[١] و بهانه وى در امر مخالفت اين است كه قوانين موضوعه فعلى (لايحه حمايت خانواده) به نحوى وضع شود كه تطبيقى با قانون شرع داشته باشد كه اين مخالفتها جنبه مذهبى داشته ديگر اينكه نامبرده ناراحتيهايى دارد از جمله اينكه اشخاصى كه از جانب شاهنشاه آريامهر نزد وى مىآيند موضوعات عنوان شده از طرف گلپايگانى را تحريف كرده به عرض مىرسانند و نظرش روى طلاب حوزه اين است كه بايستى كليه امور طلاب زيرنظر آيات بوده و دولت دخالتى در اين امور ننمايد.
نمايش تصوير
[١] خوانندگان محترم كه حداقل بخشى از اسناد اين مجموعه اسنادى را مطالعه كرده و به آموزههاى دينى انسان مسلمان نيز آشنايى داشتهاند. بوضوح دريافتهاند« اظهارنظرها و برخى تحليلهاى عوامل ساواك در خصوص مشى آيتاللّه گلپايگانى از كاستيها و تناقضات در امان نمانده است» البته مقتضى سجاياى اخلاقى و« تربيت روحى و روانى» ايادى طاغوت و بويژه عناصر ساواك جز بدبينى و بدانديشى و ... نبوده است و پرواضح است كه لازمه چنان خصلت اخلاقى اين قبيل برداشتها از موقعيت ديگران است، كه گفتهاند:« از كوزه همان تراود كه در او است.»
٢- آيتاللّه آقاى سيدمرتضى علوى در روستاى چادگان از توابع فريدن بدنيا آمد، تحصيلات اوليه را در حوزه علميه اصفهان طى كرد. براى ادامه تحصيل در سال ١٣١٥( يك سال قبل از رحلت مرحوم آيتاللّه حايرى يزدى مؤسس حوزه علميه قم، وارد حوزه علميه قم شد. سطح را نزد اساتيد وقت آن حوزه مقدسه مانند: مرحوم شيخ محمدحسين علامه، ميرزا ابوالفضل زاهدى، شهابالدين مرعشى نجفى، سيدمحمدتقى خوانسارى، سيدمحمدرضا گلپايگانى، سيداحمد خوانسارى گذراند. خارج فقه و اصول را از محضر آيات عظام: حجت كوهكمرى، حاجآقا حسين بروجردى، سيدمحمدرضا گلپايگانى، سيدصدرالدين صدر استفاده كرد و خود نيز در زمره اساتيد بنام حوزه علميه به حساب مىآمد.
آقاى علوى كه اولين داماد آيتاللّه گلپايگانى بود، به لحاظ تسلط به مبانى فقهى معظمله همواره مورد وثوق و پاسخگوى استفتائات و نظرات ايشان بود. آقاى علوى در اول خرداد سال ١٣٧٤ دعوت حق را لبيك گفت.