______________________________
- را روانه خدمت سربازى نمود. اگر چه بر تن كردن لباس سربازى مانع از انجام تبليغ توسط روحانيون نمى‌شد اما به هر حال محيط نظامى و نظارت شديد آنان را تحت فشار قرار مى‌داد و مشكلات و موانعى را موجب مى‌گرديد. لذا هر گاه رژيم مى‌خواست محدوديتهايى را براى طلاب و علماء و حوزه‌هاى علميه به وجود آورد، با طرح بهانه‌هاى واهى و به منظور در مضيقه قرار دادن و كنترل فعاليتهاى علماء و حوزه‌هاى علميه، عوامل ساواك هر از چند گاهى به اين شگرد دست مى‌يازيدند. عوامل ساواك با بهانه قرار دادن مسئله امتحان طلاب، سعى مى‌كردند نظام مستقل حوزه‌هاى علميه را نيز مورد تخطئه قرار داده و از اين رهگذر، زمينه‌هاى بى‌نظمى و هرج مرج، و نفوذ دادن عناصر ساواك را در مدارس علميه و روحانيت فراهم آورند. علماى اعلام و مراجع آگاه روحانيت قاطعانه در مقابل اين شگرد رژيم به مقاومت و افشاگرى پرداختند.

نخستين اعلاميه آيت‌اللّه العظمى خمينى (ره) بعد از تبعيد از ايران در همين راستا صادر شد. ايشان خطاب به طلاب گفتند: «تسليم نشويد و زيربار امتحانات پوچ آنها نرويد ... گمان نكنيد كه با ملايمت و تسليم، دست بردار هستند، بلكه با استقامت و ايستادگى و اظهار حق و فرياد مظلومانه عقب مى‌نشينند.» ر. ك: غلامرضا كرباسچى، هفت هزار روز تاريخ ايران و انقلاب اسلاميايران و انقلاب اسلامى، ٥، جلد اول، صفحه: ٢٨٩

همزمان با تحت فشار قرار دادن حوزه‌هاى علميه قم، مشهد و اصفهان، ساواك به مداخله در امور حوزه‌هاى علميه شهرستانهاى ديگر نيز ادامه داد، همانطور كه در سند زير آمده است، علماى گيلان از آيت‌اللّه ميلانى كسب تكليف نموده‌اند:

از: ٩/ ه تاريخ: ٢٣/ ٢/ ٤٦

به: ٣١٦ شماره: ١٥٢٣/ ٩ ه‌

موضوع: ارسال نامه به آيت‌اللّه ميلانى‌

نامه‌اى به امضاء حاج بحرالعلوم و صابرى [ضيابرى‌] و لاكانى بدون آدرس وسيله پست براى آيت‌اللّه ميلانى ارسال كه در آن نوشته است: مسئله امتحان طلاب از طرف فرهنگ مورد تعقيب قرار گرفته تصميم نهائى حضرت عالى در اين خصوص چيست و اگر هم مصلحت در كتمان آن باشد اعلام فرمائيد مطمئنا مكتوم خواهد ماند.

فتوكپى نامه مزبور به پيوست تقديم مى‌گردد.

آقاى ازغندى طى گزارش روزانه به عرض برسد.

آقاى صابرى ضمن بهره‌بردارى خواسته شود كه از پاسخى كه ميلانى خواهد داد حتى‌الامكان مطلع و نتيجه را اعلام دارند و ساواك گيلان را مطلع فرمائيد. ٢٦/ ٢

در گزارش روزانه درج شد.

رونوشت به پرونده‌هاى نامبردگان بالا ضميمه گرديد. صابرى.